commentaarRaoul du Pré

Hoe ver kan een koning afdalen van de troon voordat hij aan status verliest?

Met zijn optreden op de strafbank betrad de koning onontgonnen terrein. Dat is niet zonder risico.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima tijdens het opnemen van een persoonlijke videoboodschap waarin de koning ingaat op het afbreken van de vakantie naar Griekenland. Beeld ANP
Koning Willem-Alexander en koningin Maxima tijdens het opnemen van een persoonlijke videoboodschap waarin de koning ingaat op het afbreken van de vakantie naar Griekenland.Beeld ANP

Over de herfstvakantie van 2020 zal in de kringen der royaltywatchers nog lang worden nagepraat. Het was een hobbelige rit, van de ontdekking van de reis via het halsoverkop genomen besluit om terug te keren tot aan het inzicht dat persoonlijke excuses nodig waren. Een vorst die spijt betoont omdat hij het vertrouwen van zijn volk heeft geschaad: dat hadden we nog niet mogen meemaken. En dat terwijl er in de afgelopen decennia toch nog wel ongemakkelijker dingen zijn voorgevallen aan het hof.

Op korte termijn is het gewenste effect bereikt. Zelfs de meest kritische Kamerleden, die eerder nog geen genoegen wensten te nemen met de excuses van premier Rutte, toonden zich woensdag zo onder de indruk van de koninklijke knieval dat de kou pardoes uit de lucht was. De minister-president zal volgende week in de Kamer nog één keer moeten bevestigen dat zoiets nooit meer mag gebeuren, en dan gaat het parlement over tot de orde van de dag.

Althans voor dit moment, want enig ongemak resteert. De publieke sessie op het strafbankje past ongetwijfeld in het streven van het koningspaar om modern en benaderbaar te zijn, maar hoe moeten we het zien binnen de ministeriële verantwoordelijkheid? De koning neemt nu alle schuld voor deze blunder op zich en ontlast zo de minister-president, maar wat doet hij de volgende keer als het land zich ergens over opwindt? Komt hij voortaan ook zelf verklaren hoe hij zijn vakantielanden uitzoekt, waarom de renovatiekosten van het koninklijk bezit altijd zo uit de hand lopen en waarom hij loonsverhoging in crisistijd incasseert?

Hoe ver kan een koning afdalen van de troon voordat hij aan status verliest? Als de minister-president nog iets heeft uit te leggen in de Kamer, dan moet het nu daarover gaan. De onverstoorbare afstandelijkheid van koningin Beatrix − met af en toe een weloverwogen vleugje benaderbaarheid − bleek op de lange duur goed voor de stabiliteit van de monarchie, zoals ook koningin Elizabeth nog altijd laat zien aan de andere kant van de Noordzee. Bij ons gokken het kabinet en het hof er kennelijk op dat een koningschap dichter bij de mensen hetzelfde effect heeft. Vooralsnog is dat een onbewezen stelling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden