Column Jasper van Kuijk

Hoe moeilijk kan het zijn: Het Boekenweekgeschenk wordt nooit een succes

Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk. Deze week: Het Boekenweekgeschenk wordt nooit een succes.

Wie het Boekenweekgeschenk ook schrijft, elk jaar weer heeft het alles in zich om geen succes te worden. Boekenweekgeschenken worden nooit iemands favoriete boek, ­komen niet op de lijstjes met beste boeken van het jaar en krijgen zelden vijf sterren in een recensie. En dat staat los van de kwaliteit van het geschrevene.

Allereerst is er natuurlijk het probleem dat iedereen het krijgt. Prijs: nul euro. Het is een bekend effect uit onderzoek naar consumentengedrag: van producten met een hogere prijs verwachten we dat ze beter zijn. Een dure fles wijn zal wel beter zijn dan een goedkope. Dus een gratis boek, tja, dat kan nooit wat zijn.

En dan is er de handicap van cognitieve dissonantie. Dat is het verschijnsel dat we van dingen waarin we veel hebben geïnvesteerd (geld of moeite), willen dat ze goed zijn. Dat huis dat je zelf hebt verbouwd of die ambachtelijke braadpan die eigenlijk veel te duur was: het duurt vrij lang voordat we daar de mindere kanten van zien. En het Boekenweekgeschenk is niet alleen gratis, maar meestal ook nogal dun.

Niet handig, want als je als boek gewaardeerd wilt worden, wees dan dik. Neem het eerste deel van Lord of the Rings, waarin één voor één alle hoofdpersonen worden voorgesteld, inclusief achterneven tot de derde graad, en waarin elk landschap dat de revue passeert tot aan de groeirichting van het gras wordt beschreven, maar waarin verder niets, maar dan ook niets gebeurt.

Dan denk je aan het eind: ja, ik ga nu toch niet aan mezelf toegeven dat ik voor Jan Lul zevenhonderd pagina’s heb gelezen, dit is een verdomd goed boek.

En er is ook nog het probleem dat iedereen het krijgt. Normaal koop je een boek omdat het onderwerp je aanspreekt, omdat de schrijver een leuk interview gaf, of omdat je eerdere boeken van die schrijver mooi vond. Kortom: er treedt voorselectie op waardoor een boek vooral gelezen wordt door mensen die er positief tegenover staan.

Zo niet bij het Boekenweek­geschenk. Dit boek komt terecht bij een zeer brede groep mensen. Bij­komend nadeel voor boekaficionados: je kunt het Boekenweekgeschenk aan niemand aanbevelen. Of, het kan wel, maar er is geen bal aan. Niemand fluistert ooit op samenzweerderige toon op een verjaardag: ik heb nú toch een boek, majestueus, je móét het echt lezen: het Boekenweekgeschenk, misschien ken je het?

De grootste waardering die het Boekenweekgeschenk ten deel valt, is op de dag dat je er gratis mee mag reizen in de trein. Dus misschien moeten we het Boekenweekgeschenk niet zien als een gemankeerd boek, maar als een heel mooi treinkaartje.

Beeld rv

Jasper op Twitter: @Jaspervankuijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden