ColumnPeter de Waard

Hoe moeilijk is het om als bedrijf geld te verzinnen?

Dat een aasgier een roofdier erbij lapt, is een mooie variant op het gezegde: met dieven pak je dieven. Omdat de toezichthouders en accountants faalden, moesten hedgefondsen de fraude bij het Duitse betalingsbedrijf Wirecard aan de kaak stellen. Dat visitekaartje van Duitse ict had de activa in de boekhouding geflatteerd met een niet bestaand bedrag van bijna twee miljard euro bij twee Filippijnse banken.

De toezichthouder Bafin (Bundesanstalt für Finanzdienstleistungs Aufsicht) en de accountant EY (Ernst & Young) probeerden zelfs de aasgieren die voor hen het vuile werk opknapten te belemmeren in hun opsporingswerk. Zo werd een verbod op shortselling in Wirecard – het verkopen van aandelen op termijn in de hoop ze later goedkoper terug te kopen – afgekondigd. Nu zijn ze allebei in grote verlegenheid gebracht. EY dreigt nu hetzelfde lot als accountantskantoor Arthur Andersen na het Enron-schandaal.

Wirecard is een zogenoemde fintech dat voor grote bedrijven de betalingen van online aankopen regelt die met creditcards, ideal of op andere manieren worden gedaan. In het verleden waren de belangrijkste klanten exploitanten van gok- en pornosites, maar nu zitten daar gevestigde bedrijven als KLM en Ikea bij. In de afgelopen jaren groeide het bedrijf explosief door overnames in Azië. En om te laten zien dat die overnames allemaal succesvol waren, werden er debetposten op de balans bij verzonnen.

Blijkbaar is het een bekende truc. In 2003 had het Italiaanse zuivelconcern Parmalat een niet bestaand tegoed van vijf miljard dollar bij Bank of America op de balans gezet. Toen het bedrijf ineens niet meer in staat was een kleine lening af te lossen, viel Parmalat door de mand.

Winkelketen Steinhoff bleek in 2017 de balans met miljarden te hebben opgeblazen. In Nederland gebeurde in 2010 hetzelfde, zij het op veel kleinere schaal, bij het beursgenoteerde Innoconcepts dat de Lillehammer – een hamertje om in noodgevallen de autoruit stuk te slaan – had ontwikkeld.

Bij Wirecard blijken de controleurs van EY te hebben vertrouwd op vervalste screenshots van bankrekeningen. Niemand bij EY informeerde zelf bij de twee banken of die rekeningen wel echt waren. En blijkbaar was er ook geen gedegen controle van omzet en winst waaruit had moeten blijken waar die twee miljard vandaan kwam.

Mogelijk zou Wirecard de omzet ook hebben kunnen opdrijven met fake-transacties – betalingen aan zichzelf – waardoor die veel hoger leek dan daadwerkelijk het geval was. Niemand had het door. En zo moet EY op de blaren zitten, hoewel dat met een dergelijke megafraude een understatement is.

Het is voor het financiële establishment niet leuk dat een hedgefonds als klokkenluider heeft gefungeerd door op grote schaal short te gaan. Alleen een journalist van de Financial Times pakte het op en ging kijken op de Filippijnen.

Voor EY was een ticket naar Manilla te duur.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden