VERSLAGGEVERSCOLUMNARIEJAN KORTEWEG IN DEN HAAG

Hoe Lodewijk Asscher op alle cruciale dossiers zijn vingerafdrukken zet

Na maandenlange gedwongen eensgezindheid is de politieke lockdown voorbij. Ook op het Binnenhof tekenen zich winnaars en verliezers af. Binnen de coalitie staan alle partijen vooralsnog in de schaduw van de regeringsploeg. Daar geldt: hoe dichter bij het vuur – VVD en CDA – hoe meer Kamerfracties aan het gezicht worden onttrokken.

Gaat het om de oppositie, dan is de verleiding groot hier gewoon weer over Baudet te schrijven. Krantje, boek, kranslegging bij moordende voorvader, weglopen uit radioprogramma (twee maal), Groningse aardbevingen weglachen, kampioen van kermisexploitanten worden, GeenStijl steunpilaar van het partijkartel noemen – de oogst van één week. Wat is Wilders toch een wonder van bedachtzaamheid.

Gebutst...

Knap werk om met twee zetels zoveel stampij te veroorzaken. Maar veel ervan is gerommel in de marge. Er is iemand die effectiever opereert in de oppositie: Lodewijk Asscher. Wist je van niks, zou je zweren dat zijn partij een aanzienlijk machtsblok vertegenwoordigt. Op alle cruciale dossiers zitten zijn vingerafdrukken. Steeds op de plekken waar de pijn zit. De PvdA als fantoompartij, groot in gedachten.

Dat was het geval bij de tweede ronde van de economische hulppakketten, waar Asscher minister Koolmees wilde afhelpen van de gedachte bedrijven te steunen die werknemers ontslaan. De minister moest bakzeil halen. Eerder al pakte Asscher, als een van de weinige fractieleiders, de halfbakken steunmaatregelen voor de culturele sector aan. Van langere adem is het pensioenakkoord waaraan de PvdA mede richting gaf en cruciaal is voor steun in de Eerste Kamer. Daar wordt ook de strijd met minister Ollongren om de huurverhoging gevoerd. Asscher: ‘Als Ollongren zegt een moreel appel op verhuurders te willen doen, is dat een klap in ons gezicht.’

Allemaal gevoelige kwesties met de PvdA op de eerste rij. Dinsdag kwamen daar twee hoofdelijke stemmingen bij. In beide gevallen samen met Lilian Marijnissen van de SP aangevraagd, maar ze stralen nogal af op de PvdA-voorman. Alleen al het tijdsbeslag geeft zo’n hoofdelijke stemming in coronatijd cachet. In drie tranches van vijftig draven de Kamerleden op om voor of tegen te roepen. Tussendoor worden de bankjes schoongemaakt. Daar gaat een uur mee heen.

...bekrast...

Asscherdag vandaag, zeg ik, als ik zijn fractieleiderskamer binnenloop. ‘Dat hadden ze vanmorgen thuis moeten weten’, is het antwoord. Hij grijnst en komt met een geolied verhaal, die ochtend nog geoefend bij Kockelmann op de radio. Dat het applaus voor de zorg een dubbel gevoel geeft als er aan salaris en werkdruk niets wordt gedaan (motie 1). En dat het volstrekt redelijk is een snelle evaluatie van het beleid in de coronacrisis te vragen (motie 2). ‘Een hoofdelijke stemming doe je alleen als een tegenstem moeilijk uit te leggen is. Wij willen verantwoordelijk oppositie voeren. Nooit op de persoon, altijd vanuit onze ideologie.’

In de wandelgangen zoemt dan al rond dat de coalitie haar verzet tegen die tweede motie heeft opgegeven. Al zal er ongetwijfeld gesteggel volgen over de vraag of het kabinet, net als de indieners, onder ‘onafhankelijk advies’ een grondig onderzoek verstaat. Bij de zorgmotie staken de stemmen voor de tweede maal.

Al zeggen alle betrokkenen dat het echt absoluut niet de bedoeling is: de corona-aanpak is volop politiek geworden. Laat dat maar aan Asscher over. Hij zegt veel baat te hebben bij het feit dat hij vicepremier was. ‘Het maakt je soms milder, want je begrijpt de druk op bewindspersonen. Maar ook harder en scherper.’

...maar strijdbaar.

Bijna drie jaar lang doet Asscher nu een Bumaatje: jezelf als partij opnieuw uitvinden, intussen zoveel mogelijk het verleden afschuddend. Het CDA had er baat bij, de PvdA knapt er ook van op: een ondernemende fractie zonder gedoe en met de wind mee, nu de vrije markt alom ter discussie staat. ‘De PvdA krijgt veel jonge leden, het wordt minder bestuurlijk’, zegt Kamerlid Gijs van Dijk. ‘De partij beweegt, dat voel je.’

Dat alles in de wetenschap dat er volgend jaar verkiezingen zijn en maar vijf partijen ooit regeringsverantwoordelijkheid droegen. Vier ervan vormen het kabinet. Van die vier gaan het CDA en D66 de verkiezingen in met een onervaren lijsttrekker. Nummer vijf, de PvdA, krijgt een lijsttrekker die gebutst en bekrast is, en weet hoe opkrabbelen voelt. Asscher: ‘Dan zien mensen dat je na een dreun doorgaat.’

Uitgerekend de SP, waarmee de PvdA dinsdag zo nauw optrok, schuift een wolkje voor de zon. Mede op hun aandrang komt dit najaar een parlementaire mini-enquête naar de kennis die bewindspersonen van Rutte II hadden over de affaire rond de kinderopvangtoeslagen. Asscher is een van hen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden