VerslaggeverscolumnMarjon Bolwijn in Nijmegen

Hoe kweek je saamhorigheid als iedereen zich achter de voordeur verschanst?

Hoe organiseren gelovigen saamhorigheid als ze als gemeenschap niet mogen samenkomen? In tijden van crisis en onzekerheid willen kerken en moskeeën vaak juist volstromen. Veel kerken hebben zondag de deuren moeten dichthouden om geen besmettingshaard te worden van het coronavirus. 

Anders was het bij de Nederlands gereformeerden van de Maranthakerk in Nijmegen. Zij besloten in kleine groepjes van tien tot twintig gelovigen samen te komen; in huiskamers, wandelend in de natuur en één groepje in het kerkgebouw zelf. Daar leidde dominee Gerry Bos de dienst voor twee halve rijen van twintig gelovigen in een normaal met 150 tot 200 bezoekers gevulde kerkzaal. Nog voor Nederland op slot ging door het virus had ik het bijzondere verhaal van deze dominee al willen opschrijven, daar komt nu dan een coronasausje overheen.

Gerry Bos is sinds een maand dominee, een carrièreswitch waarvan de 62-jarige als tiener alleen kon dromen. Deze kans kwam op het nippertje, vijf jaar voor haar pensioen. Ze begon op haar 18de aan de studie theologie, maar gaf er na twee jaar de brui aan, omdat ze besefte dat ze geen toekomst had als dominee. Haar geloofsgemeenschap, de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt (GKv), stond geen vrouwen op de kansel toe. Ze werd verpleegkundige, journalist bij de EO, moeder van vier kinderen en kerkelijk werker.

Wandelende kerkdienst.

Zodra haar derde zoon acht jaar geleden theologie ging studeren, was ze niet van zijn studieboeken weg te slaan. Een hoogleraar van de Theologische Universiteit in Kampen, die bemiddelde bij een crisis in de GKv-kerk in Meppel waar ze elke zondag te vinden was, gaf haar het laatste zetje. Hij vond dat ze een belangrijke, positieve rol speelde in de communicatie rond de perikelen en stimuleerde haar de studie theologie weer op te pakken. En dat deed ze. Ze zag haar kans helemaal schoon toen in 2017 de synode van de GKv het ambt van predikant openstelde voor vrouwen.

Maar toen ze na vijf jaar studie beroepbaar was als dominee, durfde geen Gereformeerde Kerk vrijgemaakt haar te beroepen als dominee. Terwijl ze inmiddels al in kerken kris kras door het land had gepreekt. En de ene na de andere bezwaarmaker als een blad aan de boom had zien omdraaien.

Nadat drie GKv-gemeenten haar hadden afgewezen – ‘U begrijpt toch wel dat we hier niet aan kunnen beginnen!’ – besloot de kersverse dominee haar heil te zoeken tot de Nederlands Gereformeerde Kerk, waar de nieuwlichterij van de vrouwenemancipatie al gemeengoed is. Met haar 62 jaar had ze geen tijd om geduldig te wachten tot haar eigen kerk de stap ook durfde te wagen. Ze solliciteerde op een advertentie en werd verkozen boven haar mannelijke medesollicitanten. Groot is het verschil tussen de twee kerken niet, op de vrouwenkwestie na, zegt ze.

Twee rijen zijn half gevuld.

Gerry Bos is eigenlijk nog aan het inwerken, en moet door de coronacrisis meteen aan het improviseren slaan. Ze had de liturgie en preek al klaar, voordat de persconferentie van premier Rutte donderdag alles anders maakte. Ze schreef een nieuw verhaal, toegespitst op de onzekerheden en angst rond het mysterieuze virus. ‘Ik wilde het er aanvankelijk juist niet over hebben, omdat er meer is in de wereld.’

Als ik haar zondagochtend ontmoet, komen er net een paar mailtjes binnen van kerkleden die toch afhaken, omdat ze zich niet fit voelen of het ook in kleine groepen niet aandurven samen te komen. In de kerk zie ik vooral dertigers en veertigers. Er zijn ook twee nieuwe gezichten: Jeanet en Marijn uit het 22 kilometer verderop gelegen Druten. Op internet heeft het stel gezocht naar een kerk die deze zondag wel open zou zijn. ‘Ik zoek troost, want het is een angstige tijd’, zegt Jeanet, die in de thuiszorg werkt. Met handschoenen aan, sinds afgelopen week.

Ieder een eigen beker.

Voordat het avondmaal begint, gaat er een vinger omhoog. ‘Zullen we niet eerst allemaal onze handen wassen?’ Dat is niet nodig, stelt Gerry Bos de man gerust, want het brood is voor de dienst al ‘hygiënisch’ gebroken, met handschoenen aan. En de druivensap gaat niet in een beker rond, maar ieder krijgt een eigen beker. Ouderling Diederick Eikelboom laat via zijn telefoon een paar gesproken berichten horen van geloofsgenoten die in huiskamers samenkomen of wandelen in de Ooijpolder.

Hoe het de komende weken verder moet? De kersverse dominee vindt het omkijken naar kwetsbaren het belangrijkste. Stervenden in het ziekenhuis zal ze bezoeken, met een beschermend pak aan. En eenzame ouderen ook. Ook al heeft ze zelf astma, bang is ze niet. ‘Ik vertrouw op God en in mij schuilt nog de nuchtere verpleegkundige.’

In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het coronavirus. De laatste ontwikkelingen worden bijgehouden in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden