OpinieCORONAVIRUS

Hoe kunnen we ‘jongvolwassenen’ duidelijk maken dat ze hun eigen graf graven?

Het liberalisme heeft volwassenen kinderlijk gemaakt. Nu moeten ze verantwoordelijkheid nemen.

Protest tegen inperking van vrijheden door coronamaatregelen in Den Haag.Beeld ANP

Sinds enkele maanden zijn het vooral jongvolwassenen die het coronavirus oplopen en verspreiden. Rutte roept jongvolwassenen daarom steeds wanhopiger op om zich aan de regels te houden en zich verantwoordelijk te gedragen. De premier doet daarmee een beroep op de volwassenheid van de jongvolwassenen. Wat is volwassen gedrag?

De recent overleden socioloog Benjamin Barber stelt in zijn boek De infantiele consument dat burgers in de westerse samenleving tot consumenten gemaakt worden. Consumenten hebben volgens hem eigenschappen die bij kinderen passen. Een onderdeel van de ‘infantilisering’ zijn de begrippen gemakkelijk, eenvoudig en snel. Door die factoren zijn volwassenen kinderlijk gedrag gaan vertonen. Het verschil tussen volwassenen en jongeren in eten (fastfood), films (amuserend en eenvoudig), videospellen, internetgebruik (appen, chatten), kleding en shoppen is klein geworden.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Snelheid, afwisseling en een korte concentratieboog zijn kinderlijke kenmerken die ook de huidige volwassenen typeren. Ook de volwassene is vaak impulsief, heeft moeite behoeften uit te stellen, gaat voor het hier en nu en de korte termijn en vindt het moeilijk zich lang op een taak of opdracht te storten. Trump is een duidelijk voorbeeld van al deze kenmerken.

Volwassen gedrag betekent dat men behoeften kan uitstellen, dat men het eigen gedrag in de lange termijn kan plaatsen, dat men een afweging kan maken van belangen en argumenten en dat men een burger is die naast rechten ook plichten heeft in deze maatschappij. Allemaal kenmerken die bij verantwoordelijk gedrag horen.

Rutte kampt nu met het probleem dat het liberalisme de afgelopen dertig jaar mensen succesvol tot consumenten heeft gemaakt. Consumenten die recht hebben op een terras, en dat wel elke dag, een dagje naar het strand bij mooi weer, vaak uit eten, elk jaar een buitenlandse vakantie en als het even kan regelmatig een festival of groot vriendenfeest. En nu met toenemende coronabesmettingen moeten deze consumenten weer burgers worden die behoeften kunnen uitstellen en rekening kunnen houden met anderen. Dat is voor velen een te grote overgang waartegen men in het verweer komt.

In het verweer gaat men kijken naar de inconsequenties van het overheidsbeleid. Het kabinet heeft in eerste instantie het dragen van mondkapjes door burgers afgeserveerd waardoor veel mensen niet bereid zijn een mondkapje te dragen.

Ten tweede heeft het kabinet bij de anderhalve meter afstand houden, de vliegmaatschappijen een vrijbrief gegeven. Elke docent in Nederland weet dat inconsequent gedrag voor de klas ervoor zorgt dat men het eigen gezag en de eigen orde kwijtraakt. Wil Rutte succesvol een beroep doen op verantwoord gedrag, dan dient hij excuses te maken voor zijn eerdere neerbuigende uitlatingen over het mondkapje (laten we het woord mondkapje daarbij veranderen in het serieuzere en toepasselijker woord gezichtsmasker, zoals dat in alle andere landen ook wordt gebruikt). Ten tweede moet iedereen en alles zich aan de anderhalve meter afstand houden, dus ook de vliegindustrie.

De speerpunten van het beleid kunnen dan beter naar voren komen: het dragen van een gezichtsmasker op drukke plekken en overal anderhalve meter afstand houden.

De Franse filosoof Jean-Paul Sartre stelde dat mensen zichzelf vormen door de keuzes die ze maken. In zijn ogen is de mens daarbij volkomen vrij in de keuzes die men maakt, maar men is daarbij verantwoordelijk voor de gemaakte keuzes. De mens die opgaat in de massa noemt hij ‘te kwader trouw’.

Ik ben verbaasd over de mensen die bewust geen rekening houden met anderen, maar wel vinden dat anderen voor hen moeten klaarstaan door onderwijs te geven, zorg te verlenen, terrassen te bemannen en consumeren mogelijk te maken.

In onze maatschappij lijkt zich nu de paradox voor te doen dat jongeren, en ook ouderen, momenteel hun vrijheid opeisen zonder verantwoordelijkheid te nemen, met name op het terras en in het uitgaansleven. Daardoor is de kans groot dat deze vrijheid binnenkort weer wordt ingeperkt en dat zal tot gevolg hebben dat we nog grotere economische problemen krijgen waardoor een toekomst met een goede baan, een hoog inkomen, terrasjes en vakanties kleiner wordt.

Hoe kunnen we ‘jongvolwassenen’ duidelijk maken dat ze hun eigen graf graven?

Lammert Waslander is psycholoog.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden