VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Nieuwegein

Hoe Jehova’s op zondag een misbruikrapport verwerken

Jehova’s wijzen homoseksualiteit af, en bloedtransfusies, weigeren dienstplicht, stemmen niet en verwachten het einde der tijden (volgens de laatste berichten in 2034). Ze geloven dat er dan voor maar 144 duizend uitverkorenen plaats is in het Hemels Koninkrijk. Maar ze willen ook heel graag transparant lijken en geen sekte. Daarom mag ik bij ze naar binnen.

Hoe zouden Jehova’s het rapport over seksueel misbruik dat donderdag verscheen zelf in hun zondagse bijeenkomsten bespreken? Dat was de vraag. De woedende reactie van landelijk bestuurslid Michael van Ling in het Journaal hakte erin. Het bestuur had net het kort geding verloren waarmee de Jehova’s publicatie van het rapport probeerden te verbieden.

De Universiteit Utrecht stelt dus dat Jehova’s bar weinig doen met meldingen van seksueel misbruik. Het overgrote deel van de 751 gemelde gevallen stamt van vóór 2010, het rapport beschrijft 32 zaken van daarna, waarvan het misbruik in 9 gevallen nog steeds plaatsvindt.

Koninkrijkszaal in Nieuwegein.

De Jehova’s noemen hun zondagse dienst zelf een ‘vergadering’ en spreken niet van een kerk maar van een ‘koninkrijkszaal’. Er zijn er vierhonderd in Nederland, voor 30 duizend Jehova’s. Eigen architecten en werklui ontwerpen en bouwen alle zalen. Vorig jaar kwamen er wereldwijd driehonderdduizend Jehova’s bij.

Ik bel eerst een tiental koninkrijkszalen om te vragen of ik zondag kan langskomen, maar krijg overal een antwoordapparaat. Wat intussen opvalt is het grote aantal talen waarin de bijeenkomsten daar nu worden aangeboden: Chinees, Arabisch, Perzisch, Russisch, Pools, Papiaments, enzovoort.

Ik bel het hoofdkantoor in Emmen. Prompt neemt Operatie Warm Bad een aanvang: Jehova’s zijn ontzettend beleefd en aardig als ze je willen overtuigen. Kort daarna krijg ik de charmante Bert Jutte aan de lijn, ouderling in Amsterdam-Zuid. Bert gaat het ergens voor me regelen, natuurlijk! Komt hij daar gezellig ook, met Claudia, zijn echtgenote!

Ik wacht af en google intussen zijn naam om te ontdekken dat deze buitengewoon innemende meneer een soort media-Jehova is: Bert Jutte duikt in verdacht veel publicaties op, van NRC tot Quote.

V.l.n.r. Bert, Claudia, Edwina en Michael.

‘Klopt!’, lacht Bert als we elkaar zondagochtend de hand schudden in de koninkrijkszaal van Nieuwegein. En (‘Hee halló!’) daar hebben we ook bestuurslid Michael van Ling weer, helemaal uit Emmen, nu een stuk vriendelijker dan in het Journaal: ‘Wat leuk dat je komt! Ik dacht: dan kom ik óók even langs!’

Ik schud nog tientallen handen, het kan niet op. Hee-hai daar zijn de echtgenotes: Claudia en Edwina. Michael en Edwina wonen al vijftien jaar in ‘een studiootje’ op het Emmer hoofdkantoor, met honderdvijftig anderen. Het heet vrijwilligerswerk maar is fulltime, je legt een gelofte van armoede af en krijgt dan ‘kost en inwoning’. Michael van Ling was vroeger onder meer elektricien en meubelstoffeerder.

Bert, gepensioneerd ‘facility manager’ bij een telecombedrijf, woonde met Claudia ook zeven jaar op het hoofdkantoor. Toen werd het weer tijd voor ‘wat vrijheid’. Claudia wappert hierbij blij met haar handen, alsof het vleugeltjes zijn. Michael en Edwina vinden die vrijheid nu in het weekend. Dan gaan ze ‘lekker evangeliseren’ in Groningen. Ook meteen na het rapport trouwens en de reacties vielen mee. En daarna gezellig shoppen natuurlijk, zegt Michael, met een ‘wij zijn net normale mensen’-knipoog erbij.

Vraag-antwoord, maar niet over het rapport.

En over het rapport valt de hele vergadering in Nieuwegein dus geen woord.

Niet rond de Bijbelse lezing uit Lucas.

Niet tussen de Korintiërs en Mattheüs. Niet na de Kronieken.

En ook niet het tweede uur, tijdens de rituele ‘Wachttoren’-studie.

Vraag-antwoord, vraag-antwoord, dat wel. Maar dan over Leviticus. Iedereen mag een bijdrage leveren achter microfoons die rondgaan. Kinderen ook.

Alle Jehova-gemeenten wereldwijd bestuderen wekelijks dezelfde stof, zegt Michael van Ling na afloop, ‘dus het rapport bespreken kán hier ook niet’.

De Wachttoren van mei ging wél over seksueel misbruik, Michael stuurt hem me per e-mail na. En inderdaad: daarin stond glashelder dat bij vermoeden van een strafbaar feit altijd aangifte bij de autoriteiten kan worden gedaan, ook zonder de veel bekritiseerde twee getuigen. En dat zeker niet gevreesd moet worden voor een smet op de gemeenschap: ‘Het is de kindermisbruiker die Gods naam besmeurt.’

Dit rapport, zegt Michael van Ling, gaat meer over ‘eventuele’ fouten uit het verleden dan de situatie nu.

Klopt. Ook zet het rapport de vraag op scherp of Jehova’s voortaan alstublieft wél praktiseren wat ze prediken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden