OpinieKlimaatpanel

Hoe hoopgevend is de klimaatdeal van China en de VS?

Doorbraak of wassen neus: hoe hoopgevend achten experts het akkoord van de VS en China over de uitstoot van broeikasgassen? ‘Dit is een manmoedige noodsprong.’

Maurits Chabot en Peter Wierenga
De Amerikaanse president Joe Biden spreekt op de klimaattop in Glasgow.  Beeld Reuters
De Amerikaanse president Joe Biden spreekt op de klimaattop in Glasgow.Beeld Reuters

‘Op het spel staat de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen’, sprak de voorzitter van de klimaattop in Glasgow, Alok Sharma eerder deze week. Ondertussen blijkt de fossiele lobby gigantisch, blijft toegezegd geld uit en worden de kleine landen amper betrokken bij de top. Woensdag sloten de twee grootste vervuilers, China en de VS, toch vrij onverwachts een akkoord waarin ze beloven gezamenlijk de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Gaat dit akkoord het tij keren?

Ed Nijpels, voorzitter van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord:

‘Het is mooi dat de twee grootste vervuilers van de wereld (China en de VS zijn samen goed voor 38 procent van de mondiale uitstoot) tot een verklaring komen. Politiek gezien knap gedaan ook, want ze hebben het klaar kunnen spelen om ondanks een zee aan onderlinge verschillen en conflicten, zoals Taiwan, nu gezamenlijk op te trekken. Maar er staat niets concreets in dat akkoord. Er wordt niet één percentage genoemd. Ze zijn het eens dat klimaatverandering de komende tien jaar een groot vraagstuk wordt. Goh.

‘Toch kan het van betekenis zijn: in Parijs leidde de toenadering tussen de VS en China tot het Parijs-akkoord. Dus zelfs met geringe afspraken kan de impact van deze landen groot zijn. Ik ben niet pessimistisch, maar het is zaak met concrete stappen te komen. Glasgow had namelijk vooral moeten gaan over de vraag hoe landen de beloftes die ze in Parijs deden, gaan nakomen. Het is te hopen dat China en de VS de andere landen deze laatste dagen stimuleren, anders is er weinig bereikt.’

Ewald Engelen, hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam:

‘Het was duidelijk dat de Glasgow-top een faliekante mislukking zou worden. In dat licht lees ik de verklaring van de VS en China, namelijk als een manmoedige noodsprong van beide landen. Ze hadden dondersgoed in de gaten dat zij de top moesten redden, want voor de rest was het de afgelopen twee weken driewerf niets. De urgentie wordt wél gevoeld bij ngo’s en bij de burgers, zoals je ziet aan grote demonstraties. Maar intussen zit er een grote discrepantie tussen alle (ook eerdere) afspraken en de concrete maatregelen die genomen worden om de opwarming van de aarde te beperken.

‘Je kunt wel mooie sier maken met de belofte dat overheden geen geld meer zullen stoppen in de fossiele industrie, maar die investeringen kwamen toch al vanuit de private sector, dus zoveel verschil zal dat niet maken. Het grootste probleem blijft dat we enerzijds een serieuze poging doen om te vergroenen – met technologie als zonnepanelen, hogesnelheidslijnen en elektrische auto’s– maar aan de andere kant blijven investeren in fossiele brandstoffen. Amsterdam is zelfs de grootste overslaghaven van Europa voor steenkool. Daarin zit een cognitieve dissonantie. We willen niet echt de pijn lijden van het ontmantelen van vervuilende industrieën. Dan stuit je op gevestigde belangen.’

Marc Davidson, hoogleraar filosofie van duurzaamheid en milieu, Radboud Universiteit Nijmegen:

‘Het akkoord tussen China en de VS is dan weinig concreet, maar toch is het belang van zo’n akkoord niet te onderschatten. Als grote landen beloftes doen, krijg je kleine landen mee. Ten tweede: als landen te ver uit elkaar komen te liggen qua eisen die ze aan bedrijven stellen, verplaatst de industrie zich. Europa kán dus niet te ver voorop lopen, omdat het anders concurrentiepositie verliest.

‘Klimaatcommissaris Frans Timmermans kan de duimschroeven dus alleen aandraaien als ook andere landen meebewegen. Dat bleek ook in 2015 in Parijs. De Europese Unie had aangekondigd: wij streven naar 40 procent reductie van schadelijke uitstoot in 2030 als andere landen meedoen, maar als we alleen staan, wordt het 30 procent. Toen China en de VS onder Obama een akkoord beklonken, committeerde Europa zich aan 40 procent.’

Herman Russchenberg, directeur klimaatinstituut TU Delft:

‘Natuurlijk is zo’n verklaring positief: de VS en China hebben een voorbeeldfunctie. Maar ik zie het nog te weinig terug in concrete plannen. Het is nog niet voldoende om onder een temperatuurstijging van 2 graden Celsius te blijven, laat staan de 1,5 graden van Parijs. De top van Glasgow moet je vooral zien als een optelsom van kleine stapjes, waardoor we in ieder geval niet nóg verder afraken van maximaal 2 graden opwarming. Maar er zit een addertje onder het gras. Want tot nu toe was het de doelstelling van China dat in 2060 fossiele brandstoffen maximaal 20 procent van zijn energievoorziening uitmaken. Dat laat de deur nog steeds open voor uitstoot van CO2, want 20 procent kan nog steeds best veel zijn.

‘Ook de Verenigde Staten zijn behoorlijk inefficiënt in hun energieverbruik. Ik hoop daarom dat de Europese Unie – met haar Green Deal – net zo’n transitie afdwingt bij de rest van de wereld. Bijvoorbeeld door aan de grens de CO2 te beprijzen, met eisen aan producten die ingevoerd worden. En cruciaal is dat er genoeg geld gaat naar de armere landen, zodat die hun economie kunnen ontwikkelen zonder dat de uitstoot toeneemt. Put your money where your mouth is. Dat moeten we niet zien als hulp, maar als eigenbelang, want de uitstoot in Afrika zal ook ons werelddeel opwarmen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden