Column Ariejan Korteweg in Zevenbergen

Hoe het water weer door Zevenbergen zal stromen

Wie denkt dat het almaar minder wordt, is de laatste tijd niet in Zevenbergen geweest. Wat  goed denkbaar is: naar Zevenbergen ga je niet voor je plezier, maar omdat je er wat te zoeken hebt. Het is een dorp met stadsrechten op de grens van klei en zand, protestant en katholiek, Brabant en Holland. Maar zonder kloppend hart.

Al heel lang is er iets mis met Zevenbergen. Dat begon in de Tweede Wereldoorlog toen het dorpshart deels is weggebombardeerd. Zevenbergen kreeg het van zowel Duitsers als geallieerden zwaar te verduren.

Aan het eind van de oorlog legden de Canadezen een baileybrug over de haven, weidse benaming voor de gracht die het dorp van oost naar west doorsneed. In mijn jeugd lag die brug er nog steeds. Ik kwam er tweemaal daags overheen, de lagere school lag aan de andere kant van het dorp.

Zo gaat het worden.

In 1970 werd de haven gedempt. Een stinksloot, vonden de Zevenbergenaren. Op filmbeelden is te zien hoe pijprokende mannen met hoeden toekeken hoe kiepwagens zand in het water stortten. Het toch al gehavende dorpshart werd uitgerukt. Alle verhoudingen raakten zoek: ineens lag er een brede boulevard waarlangs de lage havenhuizen stonden als melktandjes in een gapende mond. Op de haven kon voortaan geparkeerd worden. Er kwamen een paar kiosken en een uit drie betonnen bogen opgetrokken ‘praathuis’ waar de oudere Zevenbergenaren de situatie konden bespreken.

Ik heb het dorp op m’n 18de verlaten en telkens als ik terugkwam, was ik geschokt door wat ik zag. Hoe kon een gemeentebestuur een dorp zo liefdeloos aan zijn lot overlaten? Vaak genoeg gingen er stemmen op om de haven open te graven. Er gebeurde niks.

Jessica van Dam en Dennis van de Noort: Vlaamse toeristen gaan komen.

Nu staat het centrum vol graafmachines en stalen hekken, vrachtwagens rijden af en aan, overal zijn mannen met gekleurde jacks en bouwhelmen bezig. Ze namen in april vorig jaar bezit van het dorp en zijn inmiddels trouwe klanten van de bakkers en hun worstenbrood. Zoals dat gaat met dergelijke projecten: het werk is vertraagd, de kosten vallen miljoenen euro’s hoger uit dan in 2013 begroot. Maar eind december zal het zo ver zijn: dan stroomt er weer water door Zevenbergen.

Stromen ja, en dat is nieuw. De haven van een halve eeuw geleden was stilstaand water, terwijl de nieuwe haven een open verbinding vormt. De Roode Vaart stroomt straks van het Hollands Diep naar de Mark.

Zevenbergen profiteert van de klimaatverandering. Omdat de zomers droger worden, is de zoetwatervoorziening in West-Brabant en aanpalend Zeeland niet gegarandeerd. Er moet een waterbuffer komen, minister Cora van Nieuwenhuizen heeft het zelf al eens gezegd. Het doortrekken van de Roode Vaart moet daarvoor zorgen. Het hele project, inclusief herinrichting van de Markt met sierbestrating, natuurstenen plaquettes en een ‘zitelement’ van Portugees graniet, kost 33,5 miljoen euro. Daarvan betalen Rijk, provincies en waterschap samen 90 procent.

Met Mirjam Bijleveld, voorlichter van de gemeente, maak ik een rondje langs de haven. Er vallen luxe woorden die ik in Zevenbergen nog nooit gehoord heb. Straks liggen hier siertrappen, er komt een kano-overstapplaats. Zevenbergen krijgt sfeer, zegt ze. De huizenprijzen stijgen. En de bewoners doen mee: er wordt een sjaal van anderhalve kilometer gebreid om de haven met carnaval warm te houden. Wat opvalt: veel gevels aan de havenkant hebben een opknapbeurt nodig, willen ze zich straks zonder schaamte in het nieuwe water kunnen spiegelen.

Jan Ardon: Veel geklaag.

En de Zevenbergenaren? Ik informeer bij Jan Ardon, kleinzoon van de slager waar m’n moeder me vroeger met een boodschappenlijstje heen stuurde. ‘Zevenbergenaren klagen graag’, zegt hij. ‘Vaak is dat omdat ze niet goed op de hoogte zijn van het project.’ Zelf is hij enthousiast.

‘Wij zien alleen maar voordelen’, zeggen Dennis van de Noort en Jessica van Dam van koffiebar Gedurfd. ‘Straks merken de mensen dat het gezelliger wordt. Dan is alle overlast vergeten.’ Hun verwachting: Zevenbergen wordt een halte voor fietsers uit Vlaanderen op weg naar de Biesbosch. Toeristen in belevingsdorp Zevenbergen! 

Mijn dorp gaat met twee voeten vooruit een sprong van een halve eeuw maken. Het voegt zich in een rijtje met Utrecht, Breda, Sittard en Arnhem, die ook hun grachten en havens weer uitgraven. Het sluit aan bij al die gemeenten die een autoluw centrum willen, in de hoop een levendige binnenstad te houden. En het doet mee in de strijd tegen klimaatverandering.

Dus: volgend jaar allemaal kanoën in Zevenbergen! Samen met koning Willem Alexander, die als het aan de gemeente ligt, de nieuwe haven komt openen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden