VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Groningen

Hoe het snelle geld historische herenhuizen sloopt om te cashen met dure studio's

. Beeld .
.Beeld .

Ook in de stad Groningen is een groot tekort aan betaalbare woonruimte voor jongeren en toch staan in het ruim honderd jaar oude studentenhuis waar Hilbrand Edskes woont drie van de vijf ruime kamers al tijden leeg. De eigenaar wil verbouwen, daarna levert zijn pand meer huur op met minder studenten.

Ik schreef hier eerder over de sloop van het interieur van rijksmonument Villa Kortonjo in Eindhoven: een lomp voorbeeld van de moderniseerwoede die ik in meer historische panden dacht te zien, nu dat beleggingsobjecten zijn geworden. Dit bleek, gezien alle reacties die ik kreeg, niet overdreven.

Het beste voorbeeld kwam uit Groningen. Daar worden ‘aan de lopende band’ historische interieurs gesloopt, schreef Hilbrand Edskes. Het gaat om herenhuizen die vanbuiten tot beschermd stadsgezicht zijn verklaard, maar vanbinnen niet. In sommige straten in Groningen kun je nu vrijwel dagelijks zien hoe bouwvakkers originele trapleuningen met handgemaakt houtsnijwerk, marmeren schouwen, sierlijsten, paneeldeuren, tussenmuren, rijk versierde stucplafonds, ornamenten, tegels en glas-in-lood ramen in containers smijten. Zoals in de Jozef Israëlsstraat dus, waar Hilbrand Edskes woont.

Zijn studentenhuis staat daar schuin tegenover zijn ouderlijk huis uit 1907. Hilbrand geeft een rondleiding en je ziet meteen waarom hij zich het slopen van historische interieurs ‘bovengemiddeld’ zegt aan te trekken: het ouderlijk huis is vrijwel onveranderd. Er liggen wel zonnepanelen op het dak, zegt Hilbrand met enige trots, maar daarvan is binnen dus niets te zien. Het houtwerk is gelakt in de originele kleur olijfgroen, het ornamentenplafond lijkt onaangetast, de kroonluchter hangt er nog, de schuifdeuren met de glas- in loodramen zijn ongeschonden.

Anne-Lies van der Baan en Hilbrand Edskes, in Hilbrands ouderlijk huis  Beeld
Anne-Lies van der Baan en Hilbrand Edskes, in Hilbrands ouderlijk huis

Achter het huis torent een tiental sparren, het merendeel nu ruim vijftien meter hoog. Hilbrand heeft de zaadjes toen hij drie jaar oud was zelf geplant en zijn ouders en hij hebben er altijd toegewijd voor gezorgd. Zo’n huis.

Alle herenhuizen in de Jozef Israëlsstraat zijn tussen 1905 en 1908 gebouwd. Inmiddels is bijna de helft van de straat verkamerd tot studentenhuizen. Die hebben ook historische interieurs. Maar van de honderd huisnummers in de Jozef Israëlsstraat zijn er de laatste tijd al twintig vanbinnen gesloopt om er zelfstandige appartementen in te maken. Duurder, en voor minder bewoners.

Neem nummer 76, net gestript. Als ik op de openstaande voordeur klop komt de eigenaar naar buiten. ‘Alles is eruit’, beaamt hij (zijn naam wil hij niet noemen), ‘ik moet ook aan de brandveiligheidseisen voldoen’.

Waar gesloopt wordt, is veiligheid wel vaker het excuus, zie het kappen van oude eiken langs wegen. Maar een paar huizen verderop kan Anne-Lies van der Baan, bestuurslid van de bewonersvereniging 2e Schilderskwartier, efficiënt uitleggen wat in de Jozef Israëlsstraat en veel meer panden in Groningen de werkelijke reden is: sinds het omzetten van normale woonhuizen in studentenwoningen in de straat is verboden om de verkamering een halt toe te roepen, proberen pandjesbazen in bestaande studentenhuizen het onderste uit de kan te halen. ‘Wat nog wel mag’, zegt Anne-Lies, ‘dat is van acht studentenkamers zes dure studio’s maken.’

Studentenkamers met gedeelde keuken en douche komen niet in aanmerking voor huurtoeslag, maar studio’s met eigen keuken, douche en wc wel. Zo kunnen pandjesbazen veel meer huur vragen. De nieuwe studio’s in het pand naast Anne-Lies zijn slechts 24 vierkante meter groot inclusief alles, en kosten 900 euro per maand. Anne-Lies: ‘De huiseigenaart casht ook nog eens op ‘servicekosten’.

Waar iedere vierkante meter goud geld waard wordt, staat een oude marmeren schouw al snel in de weg. De SP stelde Kamervragen en wil vereenvoudigde procedures, zodat historische interieurs een monumentenstatus kunnen krijgen. Dat zou goed zijn voor het behoud van erfgoed en voor de bestaande hoeveelheid studentenkamers.

In het lege studentenhuis waar Hilbrand woont staat in het originele pleisterwerk boven de schoorsteen nog ‘Eigen Haard Goud Waard’. Dat gaat binnenkort ook naar de sloop.

Verbetering: in een eerdere versie van dit artikel werd geschreven over de Jacob Israëlsstraat, dat moest de Jozef Israëlsstraat zijn.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden