'Hoe flexibel zijn de publieke omroepen?'

Programma's als Zembla belichten misstanden elders, maar kijken niet in de eigen achtertuin. Dat stelt Peter de Waard.

Opname van MAX Geheugentrainer, een tv-programma waarin de kandidaat geheugenoefeningen krijgt voorgeschoteld. Presentatie is in handen van MAX-directeur Jan Slagter. &; copy; ANP Kippa

De nieuwsrubrieken die zo vaak de sociale misstanden in de kassen van het Westland, de schoonmaaksector, de bouw of de posterijen belichten, zijn blind wat er in de eigen achtertuin op het Mediapark in Hilversum gebeurt. Vorige week nagelde het VARA-programma Zembla de thuiszorg en PostNL aan de schandpaal vanwege hun flexcontracten, terwijl in eigen huis het woord werkzekerheid niet bestaat.

De meeste werknemers bij de publieke omroepen werken tegenwoordig op freelancebasis, als zzp'er of op tijdelijke contracten van een jaar of negen maanden die op slimme wijze eindeloos worden verlengd.

Onmogelijk zwanger
Jonge vrouwen die bij een van de omroepen werken, kunnen onmogelijk zwanger worden, omdat dat betekent dat ze hun baan verliezen. Een kleine burn-out betekent vrijwel altijd einde dienstverband. Nieuwkomers krijgen 12,50 euro per uur, waarbij overwerk niet wordt betaald. Na gehopt te hebben van BNN naar KRO en VARA moeten medewerkers zich met een portfolio onder de arm als freelancer zien te bedruipen - geen basis om bij de bank voor een hypotheek aan te kloppen.

De grote sterren, de presentatoren, kiezen vaak bewust voor freelancecontracten, zodat zij hun roem ook nog op andere manieren te gelde kunnen maken. Maar voor veel mensen op de achtergrond is het geen vrijwillige keuze. Het is de enige mogelijkheid om daar te kunnen werken.

De publieke omroepen behoren tot de slechtste werkgevers in Nederland, hoewel ze met belastinggeld worden gefinancierd. De vakbond NVJ (Nederlandse Vereniging van Journalisten) vindt al jaren dat het uit de hand loopt. Deze maand nog werden alle mensen met een vast dienstverband die bij de AVRO de klassieke muziek deden, ontslagen, omdat MAX dat overneemt en baas Jan Slagter geen mensen in vaste dienst wil.

De commerciële kanalen gaan volgens de bond beter - zakelijker - met hun mensen om dan de publieke omroepen.

In 2004 werd bij de publieke zenders vastgelegd dat van de werknemers in loondienst niet meer dan 40 procent een flexcontract mag hebben. Die regeling wordt massaal ontdoken. Daarnaast wordt met die cijfers gesjoemeld door het gemiddelde te nemen tussen personeel dat werkt bij programma's van vijf jaar en ouder en de rest.

Bij de VARA is bij de langlopende programma's 80 procent in vaste dienst en heeft 20 procent een tijdelijk contract. Bij de korterlopende programma's is maar 46 procent in vaste dienst en heeft 54 procent een flexibel contract.

De VARA haalt hiermee de eis, maar aan de wijze hoe kan Zembla vast nog een programma wijden.

Peter de Waard is redacteur van de Volkskrant.
Reageren? p.dewaard@Volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden