VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Arnhem

Hoe een zwarte pop voor een Arnhemse coffeeshop moest verdwijnen en feestelijk zal terugkeren

Vandaag de wonderlijke avonturen van een koopman, een dominee en twee woke vriendinnen. Ze hebben elkaar nog nooit ontmoet.

De koopman bestiert coffeeshop Uncle Sam in het Arnhemse Spijkerkwartier: Eef Kasteel, tevens charmezanger, beluister vooral zijn lied ‘Mijn leven’, ‘Het moest er toch een keer van komen/ Kan mijn verhaal nu eind’lijk kwijt/ Deed dingen goed deed dingen fout (…) / Maar het is verleden tijd’

Vorig jaar kreeg Eef Kasteel niettemin nog drie maanden celstraf wegens illegaal vuurwapenbezit, Eef schoot op een man die na een caféruzie met een kettingzaag voor zijn huis stond. Inmiddels is hij weer gewoon voorzitter van de Arnhemse voetbalvereniging MASV, een volksclub, waar hij erg populair is.

Voor de deur van Uncle Sam stond de laatste dertig jaar zo’n authentiek bedoeld beeld van een zwarte bediende. Die heeft de vader van Eef Kasteel daar nog zelf neergezet. Leuk Amerikaans detail, vonden ze.

De woke vriendinnen wonen vlakbij en ergerden zich al een tijdje aan dit beeld. Veel mensen noemen het nog een ‘butlerbeeld’, maar zij zien een huisslaaf. Esmée Dros en Naomi Hubèrt. Werden vriendinnen op de kunstacademie in Arnhem. Als Naomi gedoe heeft door haar huidskleur wanneer ze uitgaan, dan roepen ze samen iets terug. Beiden studeren grafisch design.

Esmée Dros (links) en Naomi Hubèrt.

Zij weten dus wel van de kracht van beelden, maar ze waren niet bepaald van plan een beeldenstorm te beginnen. Naomi was gewend om dingen voor zich te houden. Ze wil niet zeuren als haar voor de duizendste keer wordt gevraagd waar ze ‘eigenlijk’ vandaan komt, omdat haar moeder toevallig afkomstig is uit Sri Lanka. Als mensen zeggen dat ze ‘zo goed is geïntegreerd’.

Met Esmée praat ze er wél over. Esmée heeft ook een moeder met wortels in het buitenland, alleen liggen die in Oostenrijk, dus kun je het aan haar niet zien. ‘Mij wordt ook nooit wat gezegd of gevraagd.’

Op donderdag 4 juni staan Naomi en Esmée dus op de Grote Markt in Arnhem, tegen racisme te demonstreren. Dit woelt veel om.

Een dag later appt Naomi een foto van de zwarte bediende voor de coffeeshop naar Esmée: ‘Dit kan ik er ff niet bijhebben’. Esmée appt meteen terug: Dan kom ik nú naar je toe.’

Esmée wil in de coffeeshop ‘het gesprek aangaan’. Kunstbubbel uit, de wereld in, ándere mensen overtuigen. Wat ze in de coffeeshop precies heeft gezegd, is Esmée van de zenuwen vergeten.

Naomi: ‘Jij zei tegen de jongen die daar achter de bar stond: kunnen we het misschien even hebben over de pop die buiten staat.’

Het antwoord was nee.

Eef Kasteel (rechts) met Mimoun voor zijn coffeeshop, nu zonder beeld...

Naomi: ‘We hebben ook gezegd: wij vinden echt niet dat júllie racistisch zijn, het is die póp.’ Ze zijn toch maar vertrokken, ook wel pissig, omdat de barman zei dat zij tweeën ‘de enigen’ waren die zich stoorden. ‘Dus wij dachten: dan beginnen we een petitie om te laten zien dat er meer zijn.’

Vierentwintig uur later heeft REMOVE BLACK SERVANT @COFFEESHOP UNCLE SAM ARNHEM meer dan 900 handtekeningen op change.org, ‘the world’s platform for change’. Daarna staat het op de site van Omroep Gelderland. De steunbetuigingen, scheldkanonnades en bedreigingen stromen nu binnen.

Schakelen we over naar de dominee. Of beter gezegd: de ethica, de hedendaagse variant. Eline Buitink woont schuin tegenover Uncle Sam. Eline (22) begon na een studie filosofie en toegepaste ethiek een eigen bedrijfje met de naam ‘Mores Ethiek’. Ze adviseert ondernemers. Dat wil nog niet zo.

Eline zegt over haar generatie: ‘Als wij dit allemaal niet oplossen, wie dan wel?’ Ook vindt ze het haar ‘taak, als ethica’, een uitweg te bieden. Dus als zij zondagavond van de petitie hoort loopt ze even naar de overkant en vraagt ze met haar zachte stem: ‘Zouden jullie het misschien leuk vinden als ik die pop een make-over geef?’

Nou en of! De coffeeshop wil er opeens zo snel mogelijk vanaf. Een half uur later tillen twee sterke medewerkers het ding al naar haar woonkamer.

...dat een make-over krijgt bij overbuurvrouw en ethica Eline Buitink.

Esmée: ‘Toen we op Omroep Gelderland zagen dat de pop weg was, hebben we de petitie gesloten.’

En nu is de zwarte bediende al volledig geel geverfd. Er komt nog een plattegrond van het Spijkerkwartier overheen.

In de coffeeshop aan de overkant geeft Eef Kasteel zijn brede barman Mimoun, die zichzelf trouwens ‘Paco’ noemt, een joviaal klopje op de rug: ‘Wij kennen totaal geen racisme hier in onze groepering van de coffeeshop, zeg maar.’

Eef Kasteel zegt te hebben ‘genóten, van het hele gebeuren’. Als de pop straks terugkeert, gaan ze het vieren. ‘Ballonnetje ernaast en klaar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden