VerslaggeverscolumnToine Heijmans in Harderwijk

Hoe een uitzinnige fontein op een rotonde tot ‘verbinding’ tussen de mensen moet leiden

null Beeld

Onderweg naar mijn schoonouders stuit ik op een, ja, wat is het? Een uitbundig hoge, dode fontein van albast, gestut met vier gespierde leeuwen en gesmukt met blote vrouwen, ontluikende palmen en tuinkabouters. Uit de twee gestapelde bassins druipen hangplanten. Het staat allemaal bovenop een rotonde in de ringweg die een nieuwbouwwijk ontsluit.

Ja, wat is dat, zegt mijn schoonvader: voor kunst lijkt het te – uitzinnig. Maar dit kan ook een statement zijn in bijbelvast gebied, een grap misschien. Reclame voor een tuincentrum? De openbare inrichting van Nederland wordt strikt bewaakt, elke uit- en opbouw gaat langs de welstand, maar als het om geld gaat wint bij gemeenten vaak de soepele hand. Zie Apeldoorn, waar een mast is opgetuigd die de verre omgeving overspoelt met ledverlichte reclameboodschappen, in een knippertempo dat niet was afgesproken. Zie de vele, vele distributiecentra.

Zoek die fontein eens uit, zegt mijn schoonvader, en dat is ook de bedoeling, blijkt als het is uitgezocht. Dat jullie erover praten, zegt wijkmanager Marcel van den Ende, is dankzij de fontein. Die staat daar om burgers te ‘verbinden’, nu ze niet meer verbonden zijn.

Leeuwen, vrouwen, tuinkabouters Beeld Toine Heijmans
Leeuwen, vrouwen, tuinkaboutersBeeld Toine Heijmans

Zo is het gegaan: een rijke familie kocht tien jaar terug een landhuis in Hierden met voor de deur die fontein, door de vorige eigenaar verscheept van zijn Franse kasteel. De fontein beviel matig, en paste ook niet in de plannen voor een te realiseren ‘hippisch landgoed’, dus bood de familie de fontein aan de gemeente aan. Om niet.

Het was een overdracht via de binnenlijn, meldt De Stentor, want de kinderen van de landhuiseigenaar zaten op dezelfde school als die van wethouder Christianne van der Wal, ook uit Hierden, en zo kwam de deal tot stand. Totdat er een plek was gevonden om ze ‘ruimtelijk in te passen’, werden de leeuwen en blote vrouwen van gemeentewege opgeslagen.

(Christianne van der Wal is inmiddels landelijk voorzitter van de VVD, een partij met specifieke ideeën over kunst, cultuur en kapitaal, ‘als iets het niet waard is om te laten zien, dan is het tijd voor een museum om er afscheid van te nemen’, is een partijstandpunt).

De fontein lag vier jaar uit zicht in een gemeentelijk depot, maar nu was Marcel van den Ende aan de beurt, als ervaren en enthousiast wijkmanager altijd op zoek naar goede, betaalbare en ‘wilde’ ideeën die de leefbaarheid vergroten. Hij zag een kans en typte een ambtelijke nota, ‘verbinden door verbeelden’, een titel die hij zelf bedacht, ‘daar hoef je geen Einstein voor te zijn’. Mensen bij elkaar brengen is zijn vak: moestuintjes in de openbare ruimte, ook dat werkte goed. ‘Alleen al de vraag of het kunst is’, zegt hij, ‘is reden om een gesprek te beginnen. Dat is de gedachte: mensen praten erover, en leren elkaar zo beter kennen.’

Lichtlab Beeld Techdynamics
LichtlabBeeld Techdynamics

De wethouder was enthousiast, ‘er werd geld vrijgespeeld’, 25 duizend euro, de nieuwe rotonde aangewezen als locatie. Marcel had plannen: de fontein goud spuiten, of matzwart, maar verf houdt niet op albast. ‘Dat kan ook leuk zijn, een afbladderende fontein, een beetje vergane glorie’, maar gekozen werd voor dynamische led-verlichting door het Harderwijkse TechDynamics, dat de fontein ook ‘adopteerde’ als ‘lichtlab’ voor nieuwe aansturingstechnieken en ‘innovatieve communicatie’, zodat het albast via een digitaal dashboard verkleurt afhankelijk van het verkeer, of oranje wordt op Koningsdag.

Maar eerst hoopt Marcel dat de planten in de fontein gaan bloeien, als een prachtige ‘bloemenfontein’, en dat iedereen het erover heeft.

Is het kunst? ‘Vind ik lastig… Ik vind het kunstig, laat ik dat zeggen, het is heel gaaf om te zien.’ Kunst is duur, zegt Marcel ook, en de budgetten lopen terug, ‘we hebben te maken met ombuigingen, we moeten met minder middelen de openbare ruimte verfraaien, investeren in kunst heeft niet meer die prioriteit’. Ook wat dat betreft kwam de fontein als geroepen.

Inovatieve communicatie Beeld Techdynamics
Inovatieve communicatieBeeld Techdynamics

De rotonde staat vooralsnog in niemandsland, maar erachter torent een middeleeuws kasteel, met kantelen en riddermotieven en houten toren, en een slotgracht waarin een parkeergarage is verstopt. Dat heeft de gemeente te danken aan wethouder Eddy Bilder, die nu elders burgemeester is.

Er zijn geen historische aanwijzingen voor een burcht op die plek, ‘het is zo nep als wat’, zegt Marcel, maar zijn fontein is nu wel een mooie verbinding tussen het nieuwbouwkasteel en de nieuwbouwwijk, genoeg om over te praten met elkaar in elk geval, kijk maar, er staat nu zelfs een stukje in de krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden