Media in Soedan

Hoe een jonge vrouw Soedans Vrijheidsbeeld wordt

Waarover hebben de (sociale) media het in Soedan? Natuurlijk over de foto die Alaa Salah tot symbool van de revolutie maakte, constateert onze correspondent Ana van Es.

Op donderdag, als de Soedanese dictator Omar al- Bashir na dertig jaar het veld ruimt, heeft de foto van de vrouw in het witte gewaad en de gouden oorbellen meer dan 60 duizend likes op Twitter.

Haar naam is Alaa Salah, een studente van 22. Tot een week geleden had niemand van haar gehoord. Maandagavond veranderde dat allemaal. Nu is Salah het Soedanese Vrijheidsbeeld. Het gezicht van de revolutie. De jonge vrouw die het opneemt tegen de bejaarde man Bashir.

Boven alles is Salah de moderne uitvoering van een Nubische koningin een Kandaka inderdaad. Een week geleden had nog niemand buiten Soedan ooit van Kandaka’s gehoord, maar dankzij Salah gaat Twitter ineens los over Kandaka’s: even mythische als machtige Soedanese Koningin-moeders uit vervlogen tijden.

Op de beelden die viral zijn gegaan, roept Salah in de Soedanese hoofdstad Khartoem tegen een menigte van mannen en vrouwen: ‘Mijn grootmoeder was een Kandaka.’

‘Thawra’, antwoordt de menigte: revolutie!

Salah draagt een wit gewaad, een thobe. Een moderedacteur van The New York Times wijdde apart een artikel aan deze kledingkeuze. Niet toevallig is een witte thobe de geijkte dracht van Soedanese grootmoeders. Evenmin toevallig ontwerpt de moeder van Salah deze nationale gewaden. Dictator Bashir is niet bepaald fotogeniek. Salah is dat onbetwistbaar wel. Zij, de ‘vrouw in de witte thobe’, domineert nu het beeld van de volksopstand in Soedan.

‘Ik ben er zeker van dat zij het beeld van de revolutie gaat worden’, zegt een Soedanese onderzoeker tegen The New York Times. ‘Op een dag wordt zij een standbeeld’, twittert iemand anders.

Kan dat wel, een jonge vrouw als gezicht van de revolutie in een Arabisch land? Met Salah lijkt een trend op komst. In Algerije, waar begin deze maand president Abdelaziz Bouteflika na twee decennia het veld moest ruimen, is het beeld van de revolutie ook al geen meute schreeuwende kerels, maar een 17-jarige vrouw op ballerina’s, die op straat een klassiek danspasje maakt.

Niet iedereen is blij met dit politieke feminisme. Op Twitter kun je de frustratie van de ongeziene hordes mannelijke demonstranten bijna voelen. De stem van een vrouw in het publieke debat? Niet ‘thawra’, revolutie, maar ‘awra’ oftewel schaamte. Een visueel lokkertje voor de obscene westerse media. ‘Heel frustrerend’, twittert Arthur al Seraf, een historicus aan de universiteit van Cambridge gespecialiseerd in Soedan, over alle aandacht voor Salah. Half Soedan protesteert. Waarom gaat er dan zoveel aandacht uit naar deze ene jonge vrouw, met nauwelijks een inhoudelijk verhaal?

Degene die de foto van Salah maakte, is ook een vrouw: Lana Haroun. Wie stiekem het vooroordeel heeft dat Soedanese vrouwen vooral thuis zitten, doet er goed aan haar Twitterprofiel te lezen: ‘Pianist, gitarist, zangeres, songwriter, componist, fotograaf en leidinggevende bij een exportbedrijf.’ In een online-filmpje noemt zij het succes van haar foto ‘gecompliceerd’. Niet omdat Salah een vrouw is. Maar omdat de aandacht voor haar ene plaatje ook laat zien hoe weinig aandacht er internationaal is voor de politieke situatie in Soedan en hoe weinig westerse journalisten tot het land weten door te dringen. ‘De media zijn niet met de Soedanezen. Daarom leggen we zelf onze geschiedenis vast.’

Donderdag verliep het aftreden van dictator Bashir volgens het klassieke kookboek van Afrikaanse coups: het leger nam de staatstelevisie over, en kondigde daar een ‘belangrijke mededeling’ aan.

Ondertussen formuleren mannen op Twitter hun antwoord op het protest van de vrouw in de witte thobe.
‘Het [regime] gaat vallen en wij trouwen, wij trouwen Kandaka’s.’

Ana van Es is correspondent in Beiroet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden