Hoe economisch journalist Hella Hueck radicaal van mening veranderde over de euro

Economisch journalist Hella Hueck (45) veranderde van mening over de euro.

Hella Hueck: Niet alleen de euro, maar het hele stelsel eromheen klopt niet. Beeld Ivo van der Bent

De oude opvatting

'De euro is een kroon op hoe goed we het doen in Europa en hoe fantastisch we zijn. De euro zorgt voor meer integratie, meer economische groei en werkgelegenheid. Een Europese economische eenheid is het belangrijkste doel. Door de euro zullen Europese landen meer naar elkaar toe groeien. Alle Menschen werden Brüder!'

Het Kantelpunt

'Mijn opvatting over de euro veranderde toen de Europese leiders in 2012 het begrotingspact ondertekenden. Voor RTL Z deed ik in die tijd verslag van de Griekse crisis. De euro spatte toen bijna uit elkaar en alle eurolanden kwamen bijeen om het begrotingspact aan te scherpen. Binnen Europa maakten we in 1992 in het Verdrag van Maastricht al regels over hoe groot onze begrotingstekorten mogen zijn: maximaal 3 procent van het bbp. Een al vrij strenge norm waar grote landen als Duitsland en Frankrijk zich lang niet altijd zelf aan hielden. In het nieuwe begrotingspact werden die eisen nog eens aangescherpt. Tekorten zijn nu helemaal uit den boze: begrotingen van landen moeten in evenwicht zijn of een overschot hebben. Dat betekent dat het structurele begrotingstekort niet meer dan 0,5 procent van het bbp mag zijn.

'Ik was in Brussel toen onze toenmalige minister van Financiën De Jager hier trots over zei dat dit 'misschien wel het strengste budgettaire pact ter wereld' was. Toen ik vervolgens premier Rutte zijn handtekening zag zetten, dacht ik: het is alsof we ons hoofd nu vrijwillig in de strop hangen. We leveren wéér een stuk soevereiniteit in. Voor wat? Waarom mag je als overheid niet wat meer geld uitgeven als het economisch slecht gaat? Het beleid is voor Griekenland dramatisch gebleken. De Europese Commissie heeft harde bezuinigingen doorgevoerd, maar veel te weinig gekeken hoe het land weer tot groei kan komen. Er is helemaal geen rekening gehouden met de sociale gevolgen voor een land als je zo hard op de rem gaat staan. Ik zag in: niet alleen de euro maar het hele stelsel eromheen klopt niet.'

De nieuwe opvatting

'De euro drijft ons verder uit elkaar. Het was de bedoeling dat we erdoor zouden integreren maar hij splijt Europa. In Noord, in Zuid, in euroland en niet euroland. Daarbij heeft de euro geleid tot meer ongelijkheid: de zwakkere landen zijn zwakker geworden en de sterke landen sterker. Nederland doet het economisch gezien goed, maar de werkloosheid in Griekenland is nog steeds 21 procent, in Spanje is die 17 procent, in Italië 11 procent. Laat eens op je inwerken wat dat betekent voor de toekomst van jongeren in die landen.

'In het debat over de euro lijkt het soms alsof er maar twee smaken zijn: óf we moeten van de euro af óf we moeten nog meer integreren. Ik denk dat er nog een derde weg is: een flexibelere euro waarbij nationale regeringen meer zeggenschap hebben over hun groeiagenda en monetaire beleid. Een munt is een belangrijk nationaal beleidsinstrument, dat hebben we onderschat. De Italiaanse regering kon vroeger snel schakelen als de export afnam door de munt te devalueren. Dat is met de euro niet mogelijk.'

Hella Hueck Beeld Ivo van der Bent

'Ik denk niet dat de euro uit elkaar klapt, maar als we niet veranderen, zal de euro imploderen. Iedereen denkt altijd dat het Griekenland zal zijn die er als eerste uitstapt, maar dat geloof ik niet. Het zullen juist de sterke landen zijn die op een gegeven moment niet meer in de euro geloven. Die landen hebben ook de kracht om economisch zelfstandig verder te gaan. Het zal dus eerder Duitsland zijn dat het bijltje erbij neergooit.

'Ik zie Europa niet meer als een economisch, maar als een politiek en sociaal project. De EU heeft te lang de agenda van de grote bedrijven opgevolgd die vrij verkeer van goederen, personen en kapitaal wilden. Terwijl dat ook veel instabiliteit heeft opgeleverd. Het doet iets met je samenleving als je opeens arbeiders uit Polen, Hongarije en Bulgarije hebt die onder heel andere voorwaarden werken. Er is te zeer door een vrijemarkt-economiebril naar Europa gekeken.'

Het effect

'Vroeger dacht ik dat globalisering voor iedereen goed was, maar nu zie ik dat ze ook verliezers kent. Een bepaald deel van de samenleving profiteert, maar ook veel mensen niet. Daar ben ik kritischer op geworden. Uiteindelijk moeten beleidsmaatregelen niet gaan over de vraag of banken lekker makkelijk kunnen handelen maar of we een betere samenleving krijgen. Ik ben er meer op gaan letten of economische groei die politici voorspiegelen ook duurzame groei is. Als die alleen maar in de Zuidas, de Randstad, of in de hoofdsteden van Europa valt, doen we het niet goed.

'Ik ben ook nuchterder naar de euro gaan kijken. Uiteindelijk is het ook maar een munt. De euro moet een middel naar meer welvaart zijn, de munt is geen doel op zich. De toekomst van Europa in de wereld is belangrijker. De econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz heeft daar een mooi boek over geschreven. Stiglitz is bezorgd maar ook rationeel. Hij zegt: Misschien moet je de euro opgeven om het project Europa te redden. Zelf heb ik liever niet dat de euro verdwijnt, maar ik vind niet dat we er ten koste van alles aan moeten blijven vasthouden. Er is nu geen stevige eurocrisis maar de problemen zijn niet weg. In die zin ben ik het met Stiglitz eens: het project Europa is belangrijker dan die munt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.