VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Utrecht

Hoe de verkopers van Straatnieuws straatschaamte kregen

De roemruchte Utrechtse daklozenkrant Straatnieuws zal na 27 jaar niet meer in gedrukte vorm verschijnen, omdat de verkopers zich schamen. Straatnieuws gaat als eerste straatkrant wereldwijd (er zijn er honderdveertig) volledig online verder. Dit lijkt zacht uitgedrukt ietwat paradoxaal, maar het kan.

Straatnieuws, dat was topverkoper Ome Kees, de koning van Hoog Catharijne, die bij een knokpartij in een bak van de notenbar belandde. Of de penningmeester die er zes jaar geleden met de kas vandoor ging. Waarna de krant een jaar later als een feniks uit de as herrees met een exclusief interview met paus Franciscus, te Rome. De echte, ja.

Zo zijn ze daar. Hoofdredacteur Frank Dries. De nieuwe penningmeester Geurt van der Wal (die van de Rekenkamer komt, voor minder doen ze het sinds de kasroof niet meer). En bestuurslid Peter Smit, die noemde ‘de schaamfactor’.

Ik spreek Frank, Geurt, Peter en een reeks aanwaaiende Straatnieuws-verkopers in een partytent achter een fietsenmakerij annex thuislozenvoorziening, alles netjes ver uit het zicht van de burger weggestopt op een Utrechts bedrijventerrein, over schaamte gesproken. Een dag later zal wethouder Van Ooijen van Utrecht hun steun toezeggen.

De papieren oplage bedroeg nog maar 2.000 per nummer, tegen 7.000 vijf jaar geleden. Niet omdat mensen de krant niet meer willen kopen: de verkoop per verkoper bleef gelijk. Wel omdat er steeds minder verkopers zijn.

Verkoper Nico Sjarapov.Beeld Margriet Oostveen

Nederlandse daklozen vinden dat Straatnieuws is ‘overgenomen door de Oost-Europeanen’. En sinds er veel voorzieningen bijkwamen voor thuislozen en het in de mode raakte dat ook zij in ‘kansen’ moeten denken, vinden daklozen steeds vaker dat ze buiten als ‘loser’ worden behandeld.

Maar er is toch juist ook een groot tekort aan opvang?

Frank: ‘Klopt. Omdat er ook veel meer daklozen bijkwamen.’

Toch willen zij geen krant meer verkopen. De kracht van Straatnieuws was de subsidieloze laagdrempeligheid, zegt Frank, ‘maar je moet er nu wel een olifantshuid bij hebben om sommige reacties aan te kunnen.’

Neem Nico Sjarapov, 69 jaar oud, Straatnieuws-verkoper sinds 2003. Werkte twintig jaar bij de politie in Oezbekistan, vluchtte voor ‘een probleem met de regering’, dreigde in 2005 Nederland te worden uitgezet en overleefde ternauwernood de Schipholbrand. Kreeg toen alsnog een verblijfsvergunning. Woont nu al jaren buiten, of in de nachtopvang. Draagt niettemin een gestreken overhemd en een frisgewassen mondkapje, rood-wit-blauw. De immens vriendelijke Nico verkocht zijn Straatnieuws eerst voor een Albert Heijn in Nieuwegein, tot een familie hem wegpestte, hij moest oprotten naar eigen land. Uiteindelijk gaf hij het daar op.

Hoe kan Straatnieuws Online nog een succes worden? De verkoper krijgt een QR-code die de koper scant om te betalen. In ruil krijgt de koper tijdelijk toegang tot de website met alle verhalen. En in zijn hand krijgt hij een ansichtkaart met ‘het verhaal’ van de verkoper. Een soort pitch. Het klinkt wel een beetje, excuseer, ‘helemaal van nu’.

Bestuurslid Peter lacht: ‘Ja. En we gaan ook ‘terugkoppelen’ op de website.’

De verkopers worden ‘de verhalenvertellers van de stad’. Op die ansichtkaart komt te staan ‘waar ze van dromen’. Frank: ‘En dan lees je later op de site of dat lukt. De straatkrant van München doet het zo en dat is nu de rijkste straatkrant ter wereld.’

Het besluit om per 1 juli met de papieren krant te stoppen was er dus al, maar door de coronacrisis kon er geen laatste feestelijke editie meer komen, alle straatkranten hebben het nu moeilijk. In de partytent waar de verkopers altijd hun kranten haalden, ontvangen ze vandaag hun wekelijkse schadeloosstelling. Nico Sjarapov krijgt 37 euro.

Hoofdredacteur Frank Dries.Beeld Margriet Oostveen

De laatste jaren verkocht Nico Straatnieuws juist weer met groot plezier in de Albert Heijn, nu in Vleuten, waar ze hem een stoel gaven naast het kopieerapparaat. Nico houdt de ingang netjes, de kassadames laten hun tas bij hem achter als ze even naar de wc moeten. Vaste klanten vragen hem twee keer per week bij hen thuis te eten. Zijn fans in de winkel hebben samen ook 500 euro ingezameld voor een elektrische fiets, zodat Nico nu goedkoop heen en weer kan tussen Vleuten en de nachtopvang in Utrecht.

Nico heeft zijn laatste papieren exemplaar van Straatnieuws zorgvuldig in een stuk plastic verpakt: ‘Ik dank mijn hele sociale leven hieraan.’ Hoe het verder moet met een QR-kaart begrijpt hij niet.

Hoofdredacteur Frank had gezegd: ‘Hoe Nico het nu al klaarspeelt, dat is eigenlijk precies waar we straks voor iedereen op hopen.’

Nico op zijn vaste plek in de Albert Heijn van Vleuten.Beeld Margriet Oostveen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden