verslaggeverscolumn Margriet Oostveen In Enschede

Hoe de proteststemmen uit de arbeiderswijk uitwaaieren naar de koopwoningen

Als ik in Enschede ben, begin ik altijd graag in de snackbar van de Arameeër Yakup Mutlu. Die ligt er aan de Gronausestraat: precies op de grens tussen de oude volkswijk Dolphia en Eekmaat West, een nieuwbouwwijk met koopwoningen. Voor wie de proteststem probeert te doorgronden is dit een leerzame plaats. Alles is hier altijd net anders dan verwacht. En Yakup vertelt vaak iets dat ik nog niet wist.

In Overijssel, zegt Yakup bij mijn laatste bezoek, is voor Forum voor Democratie een Arameeër in de Provinciale Staten gekozen, hij heet Andreas Bakir.

Het is dan eind april. Twee weken later slaan ze in Dolphia de ouders van een Syrisch asielzoekersgezin in elkaar na een ruzie over de kinderen. Heten de mensen daar weer xenofoben. En waag ik te betwijfelen of het zo eenvoudig is.

Tiny Bondt ging in Eekmaat West van GroenLinks naar FvD.

De bedachtzame Yakup is als het over moslims gaat om te beginnen zelf zo’n beetje de meest uitgesproken persoon van de hele wijk. Twente telt ongeveer 30 duizend gevluchte Arameeërs die hier net als hij al jaren stemrecht hebben. Arameeërs zijn al langer verdrukte Syrisch-orthodoxe christenen uit een diaspora. Yakup zelf kwam al eind in 1985 uit Zuidoost-Turkije, hij was er leraar, totdat moslims het ook daar voor het zeggen kregen.

Ook in PVV stemmend Dolphia is weinig wat het aanvankelijk lijkt. Toen ze er vier jaar geleden protesteerden tegen de komst van een azc kwam ik er voor het eerst– om vast te stellen dat dit verzet meer te maken had met woningnood en niet nagekomen beloften: op het veld waar het azc moest komen was sociale woningbouw gepland, maar toen kwam de crisis ertussen. Mensen in Dolphia verloren hun werk en het zicht op een betaalbare woning voor hun kinderen. Nu kregen ze daar asielzoekers ‘voor terug’.

Voor de Tweede Kamerverkiezingen van twee jaar geleden ging ik opnieuw. Het azc was er toch niet gekomen, omdat er na de Turkije-deal minder vluchtelingen kwamen. Ik sprak er nu Marcel Verstege, die het ‘hartstikke fijn’ had met zijn Antilliaanse, Surinaamse, Turkse en Syrische collega’s, ‘ook moslims’. Maar Marcel en zijn vrienden kregen als een soort semi-slaven al jaren nulurencontracten op onmogelijke uren. Marcel verdiende 1.200 euro per maand en ruim de helft ging op aan huur. In de hoop ‘iets’ te ‘forceren’ stemde Marcel dus toch weer PVV.

Het forceren mislukte.

Eekmaat West.

Dit voorjaar: nieuwe ronde, nieuwe partij, nieuwe kansen. Nog meer proteststemmen, nu uitgewaaierd naar de wijk met de glanzende koopwoningen aan de overkant, Eekmaat West. Zie ook de prachtige kaart van de Volkskrant met de uitslagen van de provincialestatenverkiezingen per stembureau: Forum voor Democratie werd met bijna 17 procent van de stemmen de grootste partij in heel Enschede en deed het bovendien bovengemiddeld goed in Dolphia én Eekmaat West.

Nadat ik Yakup gedag had gezegd liep ik dus die nieuwe wijk in. Prompt stuitte ik daar op Tiny Bondt, die van nota bene GroenLinks was overgestapt naar FvD. Haar zoon die Partij voor de Dieren stemt vond het ‘niet kunnen, wat ik doe’ zei Tiny, wat schuldbewust.

Wat was er gebeurd? Tiny (60) was na jaren plezierig werken wegbezuinigd bij de Vegro Thuiszorgwinkel in Enschede. Het UWV bood naast de WW-uitkering die ze verafschuwde nauwelijks hulp, Tiny vond op eigen kracht een baantje in een damesmodezaak, voor elf uur in de week. ‘En als dank voor mijn inspanningen moet ik nu honderden euro’s extra belasting betalen. Omdat ik twee werkgevers heb, het UWV en de modezaak.’

Tiny was destijds vóór het azc. Nu zegt ze ‘Ik zie buitenlanders die veel beter geholpen worden bij het UWV dan ik.’ En: ‘Mijn ouders stemden PvdA, dus dit is wel een beetje een proteststem.’

Toen liep ik Dolphia weer in. Mocht in het voortuintje zitten bij Corina Trap (in de ziektewet) en haar zus Wendy (schoonmaakster bij een vleesbedrijf). Corina had drie of vier keer PVV gestemd. Wendy giechelde: ‘Wij zijn zelf trouwens voor een kwart Kroaat’.

‘Alwéér!?’, riep ik, gespeeld wanhopig. Want zo gaat het vaker, in Dolphia. Aan het protest tegen het azc had asielzoekster Juliana meegedaan. En asbestsaneerder Raphaël, die zelf een Italiaanse vader heeft. Volgens Corina en Wendy liet dit ‘dus precies’ zien hoe het in Dolphia ‘echt zit’.

Nu dan die vechtpartij. En ik moet denken aan het Oude Pekela, waar ze zeven jaar geleden op de kermis op de vuist gingen met asielzoekers. Vroeger vochten de kansarme strokartonarbeiders daar met andere dorpen. Zolang je blind blijft voor de oorzaak, veranderen sommige dingen nooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden