OpinieMeelezers

Hoe de krant omgaat met internetgeruchten over ‘wetenschappelijke feiten’

In deze rubriek reageert de redactie op wat er leeft onder lezers. Deze week: de beweringen van een professor.

Demonstratie van Viruswaarheid op het Malieveld in Den Haag, 2 januari. Beeld Joris Van Gennip
Demonstratie van Viruswaarheid op het Malieveld in Den Haag, 2 januari.Beeld Joris Van Gennip

Lezer Marijke Schauikes heeft een complotdenker in haar omgeving die haar af en toe dubieuze filmpjes stuurt. ‘Ik moet niets van de complottheorieën hebben, maar omdat ik met haar in gesprek wil blijven, bekijk ik die dan.’

Maar deze week gebeurde iets wat haar niet eerder overkwam. Ze kreeg een video waarin een professor dr. Theo Schetters beweert dat het vaccin overbodig is. ‘Behalve dat wat hij zei mij als leek heel aannemelijk in de oren klonk, kon ik me niet verweren met feiten. Ik wankelde.’

Haar vraag: zou de Volkskrant de professor niet eens zijn verhaal kunnen laten doen om dit vervolgens te laten ontkrachten of nuanceren door medici?

‘Het probleem met complottheorieën is dat het er oneindig veel zijn en dat lang niet alle lezers elk internetgerucht meekrijgen’, reageert Chef Wetenschap Tonie Mudde. ‘We willen voorkomen dat we een theorie in de krant gaan factchecken met de strekking ‘een gerucht op internet waar de meesten van u nog nooit van hebben gehoord blijkt niet te kloppen’. Waarom lees ik dit, denken de meeste lezers dan. Alleen voor de lezers die de theorie wel kennen is het fijn dat er aandacht aan wordt besteed.’

Speelt ook mee dat de Volkskrant een theorie niet groter wil maken door er aandacht aan te besteden? ‘Een beetje’, zegt Mudde. ‘Je geeft er natuurlijk wel lading aan door het aandacht te geven. Maar we moeten ook bescheiden zijn. Het is niet zo dat als wij het doodzwijgen, mensen er niet over zullen horen via andere kanalen.

‘Wat voor mij zwaarder weegt is de vraag: hoeveel aandacht ga je één iemand met extreme gedachten geven als daar tegenover 999 wetenschappers staan die er anders over denken? Natuurlijk, soms kan een eenling een briljant genie zijn wiens theorie nodig is om het debat een andere kant op te sturen. Maar het gebeurt vaker dat die persoon het niet helemaal juist heeft.’

Kortom: pas als een complot mainstream wordt, is het volgens Mudde interessant om daar een factcheck over te maken. ‘We deden dat laatst bijvoorbeeld over het gerucht dat ‘de pcr test onbetrouwbaar is’ en ‘dat corona niet erger is dan een griepje’, beide waren onwaar.’

Tot die tijd houdt de redactie online goed in de gaten welke theorieën en ideeën populairder worden en worden alle mails gelezen die erover binnenkomen. ‘Op dit moment is deze video niet bekend genoeg’, zegt Mudde. Jammer, vindt Schauikes. ‘Ik begrijp dat jullie een keuze moeten maken. Maar wat hulp voor mensen zoals ik zou fijn zijn.’

Twee dagen later zijn de kaarten anders geschud. Op LinkedIn reageren verschillende artsen fel op het filmpje, melden collega’s. En de video is inmiddels achthonderdduizend keer bekeken. Dus besluit Mudde: ‘De theorie is inmiddels zo mainstream geworden dat we er toch een artikel over gaan schrijven. Het komt waarschijnlijk volgende week in de krant.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden