VerslaggeverscolumnToine Heijmans in de Kwakel

Hoe de handel in lachgas in vier jaar tijd uit de hand liep, en wat een verbod teweeg kan brengen

Het inhaleren van lachgas is in vier jaar tijd zo gangbaar geworden dat een branchevereniging van lachgasleveranciers is ontstaan, en de oprichter daarvan, Leon Riemers, weet wat ik bedoel als het over de kinderoptocht gaat die na een door de politie opgebroken coronafeestje door mijn wijk trok: zeulend met gascilinders, af en toe pauzerend voor een ballon bliezen ze de aftocht, sommigen voorzien van een winkelwagen om hun kilo’s aan narcosemiddel te vervoeren.

Dag in dag uit stijgt een penetrant sissen op van hangplekken en parkeerplaatsen, zo kort en hard als de roes die het geeft - een minuut dronkenschap, zeggen ze. Leon handelt in lachgas en hoort ’s avonds thuis ook het psssjjjjjjt psssjjjjjjt beneden op straat, een geluid dat inmiddels voor kennisgeving wordt aangenomen.

Lachgas uit Turkije.Beeld Toine Heijmans

Wat Leon eerst zegt is dit: al die negatieve aandacht voor lachgas, de verhalen over dwarslaesies, rotzooi, verkeersongevallen gaan voorbij aan de andere kant. ‘Negativiteit verkoopt nu eenmaal beter; de media schrijven niet over mensen die gewoon van hun ballonnetje genieten, gezellig met anderen, want het is vooral een sociaal gebeuren’.

Later zegt hij: ‘Het is uit de hand gelopen’.

Lachgas, dat waren toch die gekke slagroompatronen, nou, het gaat inmiddels per tank van twee of vier kilo van de hand, eenvoudig per 06 te bestellen, 24/7 en binnen een halfuur in huis. De lachgasdokter, de lachgastaxi, partygas24, spacegas – alles altijd beschikbaar voor weinig.

Dit is een cowboymarkt geworden en de overheid struikelt erachteraan, zegt Leon, ‘die heeft jaren verzaakt in te grijpen’, en komt nu uit arren moede met een verkoopverbod. Elke dag krijgt hij telefoon van handige handelaren die een leverancier zoeken, ‘die zich met het verbod op komst een positie op de markt proberen te verwerven zodat ze straks een netwerk hebben als de lachgasverkoop ondergronds gaat. Ze weten dat de prijzen stijgen na een verbod.’

Leons bedrijf HPN2O (naar de scheikundige naam, distikstofmonoxide) verkoopt lachgas aan de horeca waar een ballonnetje doorgaans drie euro kost. De plek met de minste problemen. Maar nu steeds meer burgemeesters ‘in paniek’ de verkoop via geitenpaadjes verbieden (overlast, te lange rijen, anderhalvemeter) en corona het uitgaansleven uitdunt, wordt hij steeds meer ‘noodgedwongen’ een groothandelaar.

Het is op zo’n bedrijventerrein in de polder: sierbestrating, oriëntaalse meubels, bloemen. De truck uit Turkije heeft net twintig pallets lachgas gebracht, forse flessen tot honderd kilo die worden overgepompt in kleinere cilinders, wat ook gepaard gaat met gesis. ‘Medisch lachgas’, zegt Leon consequent, ooit bedoeld als narcosemiddel. Niet de slagroompatronen (food grade lachgas) of het ‘technisch lachgas’ dat als brandstofsupplement wordt gebruikt voor raceauto’s.

Leon Riemers, lachgasondernemer.Beeld Toine Heijmans

Leon kent het sinds de jaren negentig: hij was ‘een flinke stapper’ en trof hier en daar een tankje aan ‘en dan gewoon met z’n allen even een ballonnetje doen, geweldig’. Zijn eerste cilinders kocht hij met de smoes dat ze nodig waren voor zijn autobedrijf. Lachgashandelaren, zegt Leon, staan vaak te boek als garagebedrijf of cateraar. Als ze te boek staan.

In 2016 werd lachgas plotseling legaal, na een uitspraak van de Hoge Raad die vreemd genoeg niet om lachgas draaide maar om een andere drug – het is een bochtig juridisch verhaal waar zelfs de twee betrokken advocaten, Kelder en Baumgardt, niet helemaal uitkomen als ik ernaar vraag. Komt erop neer dat justitie drugs probeerde te verbieden door ze onder de Geneesmiddelenwet te scharen, wat dus mislukte. Nu valt lachgas onder de Warenwet.

Het gaf Leon de kans uit de financiële wereld te ontsnappen waar hij werkte als beleggingsadviseur, en een lachgasbedrijf te beginnen. Hij importeert zonder smoezen uit Turkije. Zelf is hij streng voor zijn afnemers, zegt hij: opslag, transport, vergunning, alles moet in orde zijn. ‘Maar zestig tot tachtig procent van de verkopers werkt zwart, en met een verbod verdwijnt het laatste stukje verantwoordelijkheidsbesef.’

Cilinders met lachgas na politiecontrole.Beeld Team Verkeer Zeeland West-Brabant

Zijn Branchevereniging Verantwoordelijke Lachgas Leveranciers (BVLL) heeft veertig leden, hij schat het aantal verkopers op honderden. Het is Hollandse handel in optima forma: de truc is een goede aanvoer- en afzetlijn. Regels, dat heeft de branche nodig, zegt hij, waaronder een registratieplicht voor handelaren, minimumleeftijd, opleidingen voor verkopers, waarschuwingen op verpakkingen, voorlichting. Een keurmerk.

Hoe dan ook: lachgas blijft, dat weet hij zeker, ook als de staatssecretaris het op Lijst II van de Opiumwet zet. Dan gaat iedereen in het buitenland bestellen. Maar zo gaat de lol er wel af.

‘Ik heb een aanbieding liggen om in België te verkopen maar denk steeds vaker: wil ik dit nog wel?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden