VerslaggeverscolumnIn Zelhem

Hoe de eerste antiwindmolenpartij van het land nog voor de oprichting vleugels krijgt

null Beeld

Vechten tegen windmolens begint te lonen, ‘als het zo doorgaat’, zegt Charles, ‘zijn we bij de verkiezingen al overbodig’. Hij staat met Ton in het veld, allebei politicus geworden, wie had dat gedacht, en ze bespreken de laatste berichten: er is een antiwindmolenmotie aangenomen door de Tweede Kamer, ingediend door SP en VVD samen, wie had dat gedacht, en wist ik al dat Urgenda geen windmolens meer wil in weilanden en natuur? Tientallen gemeenten zien af van megaturbines, turfde de NOS, Enschede wil zelfs geen windmolen meer aan de Windmolenweg, ja, zegt Charles, ‘het gaat nu snel hoor’.

Charles den Tex is een goede vriend, dat eerst, en ik geloof niet dat iemand ooit een activist in hem vermoedde, laat staan een politicus. Schrijvers als hij bekijken de wereld doorgaans van een afstand en schudden dan kalm hun hoofd. Ton Schaapveld is de buurman van een heel eind verderop, wijnkoper en even apolitiek, toch was het zijn idee: niets komt dichter bij de macht dan dit.

Dus vormen ze het bestuur van Bronckhorst Windturbine-Vrij, de eerste echte antiwindmolenpartij, en het begint te wennen, zegt voorzitter Den Tex, zeker nu ze merken wat het veroorzaakt. Officieel is de partij nog niet eens opgericht, maar de macht wil graag praten, op voet van gelijkheid, als politici onder elkaar, ‘je bent meteen een bedreiging want wij halen zetels weg’.

Ton Schaapveld (l) en Charles den Tex. Beeld Toine Heijmans
Ton Schaapveld (l) en Charles den Tex.Beeld Toine Heijmans

Natuur tot aan de horizon, klassiek coulisselandschap, sommige huizen, zoals dat van Ton, zijn alleen over zandwegen bereikbaar. En ineens was het een ‘zoekgebied’ voor megaturbines. Stonden ze met een paar honderd bewoners voor het stadhuis een ‘lawaaiconcert’ te houden met bladblazers, kettingzagen en trekkers, of liepen ze een stille tocht. Duizend handtekeningen onder een petitie: alles deden ze wat van activisten wordt verwacht. Inspreken bij de gemeenteraad, ‘krijg je twee minuten’, zegt Ton, ‘en dan zie je de raadsleden verveeld kijken: hebben we al gehoord, bekend verhaal’.

De inspraak die gemeenten organiseren is een tupperwareparty, zegt Charles: ‘iedereen wordt uitgenodigd, en iedereen koopt tupperware’. Ook hier hield de gemeente een enquête met ‘sturende vragen’: wilt u grote windmolens, of kleine? ‘Het is geen inspraak, het is verwachtingsmanagement. Wil je een rond bakje of een vierkant? Met een rood dekseltje of een blauw? Maar wij willen helemaal geen tupperware.’

Actievoeren schiet niet op, leerden Charles en Ton. De wereld der windmolens is een ondoorzichtige: overal belangen, geld en macht maar nergens grip, en onderwijl staan activisten te boek ‘als klimaatontkenners’, zegt Ton, en worden ze eenvoudig ingedeeld bij uiterst rechts dat het onderwerp kaapt, ‘het werkt allemaal niet mee’.

Drie jaar terug nog zag ik hoe Ed Nijpels (van de klimaattafels waar geen burgers mochten aanzitten) tijdens een draagvlaktournee een beetje tipsy in Lies Zondag stond te prikken: antiwindmolenactivisten waren vooral vervelend. Lies vocht tien jaar tegen de turbines bij Veendam, die nu in haar achtertuin staan, ‘naïef’, zei ze achteraf, het was een zinloos gevecht geweest.

Dus, zegt Charles, ‘moet je zelf de politiek in, en als je geen partij bent moet je een partij worden’.

En ziedaar, ‘de politiek wil onmiddellijk met ons praten’. Want wat willen ze, en hoeveel zetels zijn ze waard, en wat betekent dat voor de verhoudingen? ‘Dat scheelt hoor, serieus genomen worden. Iedereen weet meteen wie we zijn.’

Lastig voor de zittende partijen, die zetelverlies vrezen en zich tegelijk gebonden weten aan een collegeakkoord. ‘Het is ook zó complex voor de raadsleden’, zegt Ton, ‘je moet echt specialist zijn om het te doorgronden’.

Jullie zijn een one issue partij, is ze direct voor de voeten geworpen en ja, zegt Charles, ‘dat klopt, maar die andere punten komen vanzelf als de windmolens zijn afgeschoten’. En wat is dan het alternatief voor groene energie, horen ze ook, ‘maar waarom zouden wij dat moeten leveren? Dat vraag je toch ook niet aan tegenstanders van kernenergie?’

Maken ze een rekensommetje: de gemeentelijke enquête is ingevuld door 3700 inwoners, driekwart was tegen, dat is een potentieel van drieduizend stemmen. Vier zetels. Genoeg om andere partijen zenuwachtig te maken.

‘De macht die we nu al hebben is groter dan ooit’, zegt Charles. ‘Daar kan geen actievoeren tegenop’, zegt Ton. Waar politici zich uiteindelijk op verkijken, zegt Charles, ‘is hoe het landschap de mensen hier verbindt’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden