Verslaggeverscolumn Ariejan Korteweg in Gouda

Hoe de conservatieve christen zijn hoop stelt in Baudet

Bart Jan Spruyt vond de juiste bijbeltekst om de inzet van deze bijeenkomst te verwoorden. ‘Zijt Gij het, die komen zou’, citeert hij Mattheus 11:3. ‘Of hebben wij een ander te verwachten?’ Het is een verzuchting van Johannes, die nadat hij Jezus had gedoopt in de gevangenis belandde en zich afvroeg of hij wel echt met de verlosser van doen had.

De conservatieve denker Spruyt weet wat het is om valse profeten te volgen. In 2006 sloot hij zich aan bij de Groep Wilders en schreef mee aan het eerste verkiezingsprogramma. Al na een paar maanden keerde hij zich teleurgesteld af. Dit was ‘een paniekerig soort conservatisme’ met een ‘natuurlijke neiging tot fascisme.’

Nu was er Thierry Baudet. Ze kennen elkaar al lang, uit conservatieve kringen. Baudet stuurde hem ooit een mail met als aanhef ‘Beste Johannes’. Dat kon een teken zijn. Was hij, Spruyt, de wegbereider, en Thierry de man die conservatieve christenen de weg zou wijzen?

Aanleiding voor dit ‘mini-symposium’ in de voormalige Goudse synagoge is de vertaling van het boek Het opmerkelijke einde van Europa van de Britse islamcriticus Douglas Murray. Het eigenlijke onderwerp is specifieker: kan hier, in de culturele hoofdstad van de biblebelt, een brug worden geslagen tussen conservatieve christenen en het naar vrijzwevigheid neigende gedachtegoed van Forum voor Democratie?

Baudet: ‘Sta uzelf toe te durven hopen.’ Beeld Ariejan Korteweg

Een groeiende groep christenen hecht minder aan de moreel-ethische thema’s die de SGP uitdraagt, had Wilco Boender, organisator van het Goudse Conservatief Café, me tevoren verteld. ‘Veel jongeren zien iets als de pro-lifebeweging als een verloren strijd.’ Bij het Reformatorisch Dagblad, lijfblad van de SGP, herkent hij de angstreflexen. ‘Die hebben geen goed woord over voor Baudet. Terwijl ik in kringen van christelijke ondernemers veel sympathie voor Thierry hoor.’ Diens pragmatisch-conservatieve agendapunten worden herkend: weerzin tegen migratie, Europa en klimaatbeleid.

Het is 31 graden in de synagoge – slechte dag voor klimaatscepticisme – en Baudet houdt zijn jasje aan. Daaraan herken je de politicus, beeldvorming is belangrijk. Als politicus koestert hij het aura van wetenschapper. Vandaag door te verklaren dat de Frankfurter Schule ons het feminisme, migratie en de Europese Unie heeft bezorgd, en Zwarte Piet heeft ontnomen.

Als wetenschapper maakt hij politieke keuzes. Sinds Karl Popper – mag ik ook even – is afgesproken dat wetenschap voortschrijdt via een proces van falsificeren: zoek gegevens die jouw resultaten onderuit halen. Baudet werkt andersom: hij gebruikt louter resultaten die in zijn kraam van pas komen. Op slag zijn er onbegrensde mogelijkheden. Dan kun je, zoals hij vanmiddag doet, de koloniale tijd één groot avontuur noemen – wat alleen klopt als je denkt dat Afrikanen het avontuurlijk vonden om wekenlang gekluisterd te liggen in het ruim van een slavenschip op weg naar Amerika.

Prosman verwijt het christendom dat het geen identiteit kan bieden die het neoliberalisme tegenwicht geeft. Beeld Ariejan Korteweg

Vóór Baudet spreekt Henk-Jan Prosman, predikant in Nieuwkoop, vertaler van Murray en kennelijk een geharnaste conservatief. Hij verwijt het christendom dat het geen identiteit kan bieden die het neoliberalisme tegenwicht geeft.

Wat Baudet zegt, sluit daar min of meer bij aan. Hij spreekt over ‘onze spirituele leegte’. Later vult hij het gebrek aan identiteit in door een pleidooi voor volksdans te houden en nog eens van zijn diepe afkeer van popmuziek – opgetrokken schouders: ‘huhhhhh’ – te getuigen.

Spruyt ten slotte stelt de cruciale vraag: is een alliantie van FvD en christelijke politiek mogelijk? Zoekend naar een positief antwoord komt hij uit bij de klassieke oudheid, waar hij een fundament van traditie, gelijkheid, vrijheid en taal vindt, volgens de oude Grieken voorwaarden voor een functionerende democratie. Dat fundament zou later ook kerkvader Augustinus erkennen.

Spruyt: ‘Ga jij dat doen, Thierry?’ Beeld Ariejan Korteweg

Waarom zou niet ook Forum op dat fundament stoelen? Spruyt gooit de netten zo ver uit dat ‘cultuurchristenen’ erin kunnen worden gevangen. Dat zijn de lui – je hoort er veel over tegenwoordig – die weliswaar niet in God geloven, maar wel de christelijke moraal omarmen. Mensen als Baudet, die er Grieken, Romeinen, Thomas van Aquino, Verlichting, Romantiek en Houellebecq aan toevoegt.

Spruyt eindigt met een oproep: ‘Populisme is goed, maar moet niet te lang duren. Daarna moet het conservatisme komen. Ga jij dat doen Thierry, of moeten we op een ander wachten?’ Waarna Baudet zegt zelf op veel anderen te wachten ‘die een stukje van het verhaal gaan vertellen’, bijvoorbeeld door vanuit lokale overheden bestemmingsplannen tegen te houden zodat er weer ruimte komt voor mooie architectuur. ‘Sta uzelf toe te durven hopen.’

Ineens zie ik iets ontstaan: bij gebrek aan christenen moet nu de cultuurchristen de strijd aangaan met het cultuurmarxisme. Je hoeft niet in God te geloven om hem aan je zijde te vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden