Bericht uit Londen Patrick van IJzendoorn

Hoe correspondent Patrick van IJzendoorn probeert te genezen van Brexitis

Correspondent Patrick van IJzendoorn ontkomt niet aan de Brexit, zelfs niet nu het paasreces even tot Brexitvakantie leidt.

‘Het zorgt voor twee keer zoveel werk, met zero toegevoegde waarde.’ Zo vatte een Nederlandse jurist die in Londen werkt de Brexit op kernachtige wijze samen. Hij voegde eraan toe dat hij financieel gezien niet slechter wordt van deze zinloze exercitie.

Ik ontmoette mijn landgenoot, een kunstverzamelaar, bij de Van Gogh-expositie. Het was typerend omdat gesprekken hier eerder vroeger dan later over de Brexit gaan. Toen de Notre-Dame in brand stond, merkte acteur Tom Holland tijdens een televisie-interview op dat ‘zowel remainers als brexiteers bedroefd zullen zijn’. Goed dat ze het ergens over eens kunnen zijn.

Dat de Brexit twee keer zoveel werk heeft opgeleverd, is ook mijn ervaring. Soms voelde ik me afgelopen tijd een Brexitcorrespondent in plaats van een correspondent voor het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Ik zag prachtige onderwerpen voorbijkomen. Plannen om een kolenmijn te heropenen in Noord-Engeland. Moslimouders die in Birmingham protesteren tegen lhbti-lessen op de basisschool. De discussie bij de Garrick Club over lidmaatschap van vrouwen. Het besluit van de gemeente Bristol om een antieke lantaarnpaal van een arme naar een dure wijk te verkassen. De terugkeer van rodehond.

Maar nee, er was weer een motie, een debat, een stemming. Ja, en weer een toespraak van de premier.

Iedereen had er genoeg van, maar iedereen wilde er ook meer van weten. Het gevolg: Brexhaustion, het voornaamste symptoom van Brexitis. De aandoening is het best te bestrijden met rust, en die is er gekomen met het paasreces. Jeremy Corbyn is aan het kanoën in Yorkshire en Theresa May aan het wandelen in Wales. Op mijn deurmat belandde het stemformulier voor de Europese verkiezingen, het bewijs van het gebrek aan voortgang.

De Brexitvakantie brengt de gelegenheid de aandacht eens elders op te richten.

Zo was het afgelopen zaterdag exact honderd jaar geleden dat het Britse leger in Amritsar, een stad in het Indiase deel van de Punjab, tijdens een festival zeker 379 hindoes, sikhs en moslims doodschoot, inclusief vrouwen en kinderen. Er was vrij veel aandacht voor deze donkerste pagina uit de Britse koloniale geschiedenis. Om er meer over te weten te komen ging ik koffiedrinken met Kim Wagner, auteur van An Empire of Fear and the Making of a Massacre, hét boek over het bloedbad dat onder leiding van kolonel Reginald Dyer was aangericht.

Indiase leerlingen herdenken het bloedbad dat Britse militairen aanrichtten in Amritsar in 1919. Beeld AFP

Kim Wagner, een buurtgenoot van me, bleek een kind te zijn van Deense boeddhisten. Zij hadden hem de naam geschonken van het hoofdpersonage uit de roman Kim van de koloniale schrijver Rudyard Kipling. Nomen est omen. Wagner heeft lang in de stad van de Gouden Tempel doorgebracht, gelopen door de smoezelige straten waar de Britten vroeger plaatselijke bewoners bij wijze van straf lieten kruipen. ‘Dat racisme, opkomend nationalisme en de angst voor een herhaling van de anti-Britse opstand van 1857 leidden tot die slachting’, zegt hij.

Wagner probeert op een nuchtere manier naar het begrip empire te kijken, wat niet makkelijk is. ‘In het huidige klimaat gaat het over emoties en identiteit, steeds minder over feiten. Je bent of voor of tegen het empire. Voor de een betekent empire het brengen van beschaving met spoorlijnen als symbool, voor de ander het aanrichten van bloedbaden.’ Er is de laatste week gedebatteerd of de Britse staat excuses moet aanbieden voor het bloedbad. Van Wagner hoeft het niet. ‘Eerlijk zijn over het eigen verleden is belangrijker. Maar bij het aanhalen van banden met India na de Brexit kunnen excuses wel handig zijn.’

Het duurde even, maar het B-woord was gevallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.