ColumnJasper van Kuijk

Hoe Amazon schaamteloos een cameratas kopieert en hoe de originele maker daar creatief op reageert

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Telkens als je denkt een vrij aardig beeld te hebben van hoe hufterig Amazon als bedrijf is, blijkt het nog nét een tandje erger te kunnen. The Wall Street Journal deed uit de doeken hoe Amazon op basis van verkoopdata goedlopende producten van externe verkopers selecteert en daar vrijwel letterlijke maar slechtere kopieën van maakt om vervolgens de originelen uit de markt te drukken. Ook door het account van de oorspronkelijke maker te blokkeren ‘wegens problemen met het intellectueel eigendom’.

Een bedrijf dat recentelijk door Amazon op de korrel werd genomen is Peak Design. Dit is een klein bedrijfje dat professionele fotocamera-accessoires maakt met levenslange garantie, van duurzame materialen en door eerlijk betaalde productiemedewerkers. Niet goedkoop, maar wel goed doordacht, fijn in gebruik en van hoge kwaliteit.

Amazon kopieerde een cameratas van Peak. Maar dan dus met slechtere en minder duurzame materialen, minder handig dan het origineel en niet geproduceerd onder fairtradevoorwaarden. Vervolgens zette Amazon de gekopieerde cameratas te koop onder exact dezelfde productnaam, maar dan van het eigen merk Amazon Basics. Naast de Peak Design Everyday Sling was er nu ineens ook een Amazon Basics Everyday Sling.

Nu zou je zeggen: dit is dermate smerig, dat blijft in geen rechtszaak overeind. Zo simpel is het helaas niet. Ten eerste kan het vastleggen van de rechten op een ontwerp behoorlijk lastig zijn. Op literaire, wetenschappelijke of kunstzinnige werken rust automatisch auteursrecht, waarbij een voorwaarde wel is dat de uiting een zekere oorspronkelijkheid heeft. Voor gebruiksvoorwerpen is daarnaast modelrecht aan te vragen, dat zich vooral richt op het uiterlijk. Als het meer gaat om een vernieuwende technische oplossing zou je een octrooi aan moeten vragen.

Maar een ontwerp is vaak een mix. Kijk naar de cameratas van Peak: uiterlijk, idee (duurzame materialen, fairtradeproductie) en slimme oplossingen (indeling, handgrepen, plaatsing ritsen, type flapjes) vormen samen een uniek geheel. Welke rechten leg je dan vast? Bovendien is dat vastleggen complex en niet bepaald goedkoop.

null Beeld

Gelukkig is een niet-vastgelegd ontwerp nog niet gelijk vogelvrij, want er is ook nog zoiets als slaafse nabootsing. Dat is als iemand vrijwel een letterlijke kopie van jouw product heeft gemaakt. Wat Amazon dus deed. Iedereen die de twee tassen naast elkaar ziet wéét: hier is niet ontworpen, hier is overgetrokken. Maar zelfs dan, ga maar eens Amazon aanklagen. Te diepe zakken, te geslepen advocaten.

Dus koos Peak Design een andere strategie: ze plaatsten een spottend filmpje online waarin ze de verschillen tussen hun product en dat van Amazon duidelijk maakten én waarin ze in een hilarische sketch naspeelden hoe Amazons ‘ontwerpers’ hun product kopieerden. Dat ging viraal.

Inmiddels is op Amazon.com de naam van de Amazon Basics Everyday Sling veranderd in de Amazon Basics Camera Bag. En hij is toevallig ‘momenteel niet verkrijgbaar’.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden