Media in Oeganda Bevrijdingsbeweging boven de wet

Historische held Oeganda mishandelt agente en verklaart aan media: ‘De vrede die wij hebben gebracht, misbruik die niet’

Waarover maken de media in Oeganda zich druk? Over de klasse van bejaarde oud-bevrijders die boven de wet staan, constateert onze correspondent Mark Schenkel.

De bevrijders van Oeganda breken hun beloften uit de vorige eeuw weer eens, ditmaal in de file. Een gepensioneerde generaal, ene Matayo Kyaligonza, liet onlangs zijn chauffeur een u-bocht maken waar dat niet mag. Hij werd gestopt door een verkeersagente. Zij moest het ontgelden: ze werd op straat mishandeld door Kyaligonza’s lijfwachten, twee mannen van de militaire politie. Volgens de beteuterde agente deelde Kyaligonza persoonlijk ook nog een klap aan haar uit.

Deze Kyaligonza behoort tot een exclusief gezelschap in Oeganda: dat van de zogeheten historicals, de bejaarde mannen die in de jaren tachtig de wapens opnamen en er tot vreugde van velen in slaagden om het land te pacificeren na het schier oneindige bloedvergieten door achtereenvolgens de troepen van president Idi Amin, president Milton Obote en een paar losgeslagen coupplegers. De historical-in-chief, Yoweri Museveni, beloofde in 1986 bij zijn eigen aantreden als president rust, stabiliteit, discipline in het leger en eerbied voor de wet.

Na 33 jaar heerschappij van Museveni is er op sommige vlakken nog steeds wel wat ruimte voor verbetering, zeg maar. Museveni’s vroegere strijdmakker Kyaligonza is niet alleen een ex-generaal, hij is ook ambassadeur van Oeganda in Burundi. Dat zo’n vertegenwoordiger van de staat de verkeersregels aan zijn laars lapt en een agente aanvalt, laat zien hoe de bevrijders van weleer menen dat zij boven de wet verheven zijn. Het incident staat voor het grotere verhaal van een Afrikaanse ‘bevrijdingsbeweging’ die, eenmaal op het pluche, in menig opzicht verwordt tot het tegenovergestelde van haar vroegere zelf.

Ik bevrijdde in 1986 de hoofdstad Kampala dus vertel me niks, blafte Kyaligonza toen er heibel was ontstaan over zijn incident, dat was gefilmd door een toevallig passerende journalist. Doelend op de verkeersagente die het gewaagd had hem – een voormalige bevrijder! – tegen te houden, zei hij: ‘De vrede die wij hebben gebracht, misbruik die niet.’ Verontwaardigd over de ondankbaarheid voor zijn vroegere inspanningen: ‘Ik walg van mijn mede-Oegandezen.’

Norbert Mao, van de politieke oppositie, omschrijft in de krant Daily Monitor het optreden van Kyaligonza liever gewoon als het zoveelste ‘geval van straffeloosheid’.

Columnist Nicholas Sengoba brengt in herinnering hoe ongelooflijk sterk Oegandezen in de jaren tachtig meeleefden met de guerrillastrijders, hoe mensen samenkropen bij transistorradiootjes om de mythische rebellenleider Museveni ergens vanuit de jungle te horen spreken over het naderende einde van de jarenlange tirannie in het land. Anno nu, stelt Sengoba, breken de vroegere verzetshelden zelf de wet. Ze zijn ‘onaantastbaar’.

De twee lijfwachten van Matayo Kyaligonza zijn overigens wel gearresteerd voor de mishandeling van de verkeersagente. Ze dienen als zondebokken voor hun baas, zo vertolkt cartoonist Ogou het heersende gevoel. Op een spotprent hangen de lijfwachten vastgenageld aan palen met verkeerslichten, terwijl Kyaligonza hard wegracet. Hij zwaait nog wel even.

Harriet Anena, schrijfster en dichteres, herinnert lezers van haar blog eraan dat Matayo Kyaligonza al eens eerder in opspraak kwam. Hij had toen trouwens ook een agent geslagen. Wanneer dat was? Dertig jaar geleden. Maak me maar wakker als machtsmisbruik een keertje echt wordt afgestraft, aldus Anena.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden