Hillary Clinton zet geschiedenis opzij

Hillary Clinton heeft waarschijnlijk meer ervaring dan bijna alle eerdere presidentskandidaten - en toch gaat haar campagne niet helemaal zoals gewenst. Kim Ghattas vraagt zich af hoe dat komt.

Hillary Clinton krijgt een presentje tijdens een bezoek aan een kinderopvang in Fairfax, Virginia. Beeld ap
Hillary Clinton krijgt een presentje tijdens een bezoek aan een kinderopvang in Fairfax, Virginia.Beeld ap

Dit zijn niet de verkiezingen die Hillary Clinton voor ogen had toen ze in april vorig jaar aankondigde een gooi te willen doen naar het presidentschap van de Verenigde Staten. Als voormalige presidentsvrouw, oud-senator, oud-minister van Buitenlandse Zaken, en met waarschijnlijk de meeste ervaring van alle kandidaten ooit, stond ze ver voor in de peilingen. En toen kwam Bernie Sanders, een socialistische senator uit Vermont, met zijn belofte van een revolutie.

Nu de voorverkiezingen vijf maanden onderweg zijn, is het chaotische slagveld van onhandelbare, elkaar met beledigingen bestokende Republikeinse kandidaten plotseling vernauwd tot één kandidaat: de miljardair Donald Trump. Maar bij de Democraten heeft Hillary Clinton net weer een voorverkiezing verloren aan Sanders.

Ze ligt wat betreft het aantal gedelegeerden nog altijd ver voor en zal de Democratische kandidaat worden, maar ze had de strijd allang beslecht moeten hebben. Waarom is dat niet zo?

Misschien omdat ze, zoals ze me eens vertelde, de 'meest bekende onbekende' is. Heel erg op zichzelf, maar tegelijk een publiek figuur, avant-garde maar voorzichtig. Clinton heeft een complexe persoonlijkheid in een tijd waarin Amerikaanse kiezers hun voorkeur hebben getoond voor de eenvoud van 'open boek'-kandidaten als Trump en Sanders.

Vooruitstrevende stellingnames

Vorige zomer reisde ik naar Little Rock, Arkansas, om een diner te verslaan van de Democraten waar Hillary Clinton een toespraak zou geven. Ik vroeg een handvol Democraten wat ze vonden van de vrouw van de voormalige gouverneur van hun staat. Hun eerste reactie was dat ze het niet leuk hadden gevonden dat Hillary haar meisjesnaam, Rodham, had gehouden na het huwelijk met Bill. Uiteindelijk, zo vertelden ze me, waren ze echt van haar gaan houden.

Dus hier had je een vrouw die tientallen jaren had deelgenomen aan het openbare leven, en die waarschijnlijk de eerste vrouwelijke president van het land ging worden en toch was het eerste dat bij sommige mensen opborrelde haar wens om tradities opzij te schuiven. Natuurlijk, dit was het Zuiden, traditioneel en conservatief, maar het herinnerde eraan dat Clinton vaak vooruitstrevende stellingnames heeft ingenomen. Dat geldt voor gezondheidszorg, onderwijs op jonge leeftijd en vrouwenrechten (al is het minder bij andere sociale kwesties), waardoor ze herhaaldelijk is opgevallen.

Bestseller

Van Kim Ghattas verscheen in 2013 de New York Times-bestseller The Secretary: A Journey with Hillary Clinton from Beirut to the Heart of American Power. Het is in het Nederlands uitgegeven als Op Reis met Hillary Clinton - van Beiroet naar het centrum van de Amerikaanse macht (Nieuw Amsterdam).

null Beeld
Beeld

Gevangene

Ze is hierdoor ook de gevangene geworden van een eindeloze cyclus van kritiek, gevolgd door haar neiging zich terug te trekken, die weer een negatieve reactie oproept, waardoor ze zich nog meer terugtrekt en het publiek de informatie onthoudt die haar optreden zou verklaren. Vanaf het Whitewater-schandaal in de jaren negentig tot het recente schandaal omtrent haar gebruik van een privé-e-mailserver als minister van Buitenlandse Zaken is ze nog nooit ergens schuldig aan bevonden. Maar haar aarzeling om meteen open kaart te spelen over het hoe en waarom van haar acties versterkt de indruk dat ze iets te verbergen heeft.

Het roept ook vragen op over haar beoordelingsvermogen: besefte ze niet dat haar e-mailarrangement een slechte indruk zou achterlaten als ze president wilde worden? Heeft niemand haar geadviseerd tegen het geven van betaalde toespraken op Wall Street, terwijl de wraakzucht van de kiezers over de financiële crisis van 2008 nog springlevend is?

Ik volgde Clinton als verslaggever toen ze minister van Buitenlandse Zaken was en was erbij toen ze op het State Department arriveerde als politicus die nog steeds de littekens droeg van de presidentscampagne van 2008. Ze bediende zich van een geforceerde glimlach, onderwijl hard werkend om de naam van elke verslaggever uit de press pool te onthouden. Ze was niet bijzonder 'likeable', om dit afschuwelijke Amerikaanse bijvoeglijk naamwoord te gebruiken dat keer op keer tegen haar is gebruikt, ook door senator Obama in 2008.

Warm en grappig

Maar ze bleek warm en sympathiek te zijn, uitgesproken en grappig. Ze belde verslaggevers wier kinderen ziek waren om te vragen hoe het ging, ze vroeg mensen hoe het met de liefde stond, ze maakte grapjes. Als ze een ruimte in liep, of het nu was om een koning of een buitenlandse minister te begroeten altijd was ze de grootste persoon in de kamer.

Twee jaar nadat ze het State Department had verlaten, zag ik hoe ze optrad op een persconferentie om haar gebruik van de nu beruchte privé-e-mailserver toe te lichten, weken nadat het schandaal was losgebarsten. Het viel me op hoezeer haar houding stijf en geïrriteerd verschilde van de vrouw die ik me herinnerde op het State Department. Bijna alsof ik naar een andere persoon keek.

De kandidaat was terug. En daarmee ook de nietsontziende menigte politieke journalisten die van de politieke verslaggeving in de VS een ruige sport maken - iets waar ik achter kwam toen ik zelf de overstap maakte van het verslaan van buitenlands beleid tussen collegiale, gespecialiseerde collega's naar het gezwoeg van het verslaan van de Amerikaanse verkiezingscampagne.

Verbeeldingskracht

Haar terugkeer naar de politiek bracht nog een andere tekortkoming van Clinton aan het licht. Ze zeggen dat je campagne moet voeren in poëzie en regeren in proza, maar Clinton heeft waarschijnlijk haar hele leven nog nooit een dichtbundel geopend.

'Voor het geval het jullie nog niet was opgevallen', zei Clinton tijdens een Democratisch debat in Miami in maart, 'ik ben geen natuurlijke politicus, zoals mijn echtgenoot, of president Obama... Dit is niet makkelijk voor me.'

In een televisie-interview zei ze: 'Ik breng mensen niet in katzwijm van oneindige bewondering. Maar altijd als ik een klus krijg, voer ik hem goed uit.'

Je kunt het oneens zijn met haar beleid, maar Clinton zit er niet naast als ze zegt dat ze zich volledig inzet om de klus geklaard te krijgen. Ze was een heel populaire senator van New York en haar waarderingscijfers als minister van Buitenlandse Zaken waren zeer hoog. Maar haar tekstschrijver is tot de dag van vandaag dezelfde als tijdens haar ministerschap: het zijn lange, gedetailleerde toespraken, bijna juridisch, met maar weinig krenten in de pap. Pas sinds kort is ze een beroep gaan doen op de verbeeldingskracht van mensen en moedigt ze haar publiek aan te dromen van een betere toekomst.

CV Kim Ghattas

Kim Ghattas doet voor de BBC verslag van internationale politiek en de Amerikaanse campagne voor de presidentsverkiezingen. Eerder werkte ze voor de Financial Times en van 2001 tot en met 2005 was ze correspondent voor de Volkskrant in Beiroet. Ze is bereikbaar op @bbckimghattas.

Kim Ghattas. Beeld Dina Debbas
Kim Ghattas.Beeld Dina Debbas

Werkbare plannen

Sanders daarentegen is in feite door en door politicus, hoezeer hij ook zou willen overkomen als de revolutionaire buitenstaander. Als lid van het Congres sinds 1990, eerst in het Huis van Afgevaardigden en later in de Senaat, beheerst Sanders de redenaarskunst waarmee hij zalen vol jonge mensen plat kan krijgen met onwerkbare voorstellen.

Maar Clinton krijgt de stemmen: ze heeft drie miljoen stemmen meer gekregen dan Sanders, reden voor haar campagneteam om elke zinspeling op een enthousiasmekloof weg te wuiven. Wat doorslaggevend is, benadrukken ze, is dat ze weet hoe ze resultaat kan behalen.

Clinton de pragmaticus heeft al gedetailleerde, merendeels werkbare plannen klaarliggen voor haar potentiële presidentschap. Ze zou zich weinig bij hoeven te scholen in de drie maanden tussen de verkiezingsdag en de inauguratie. Maar eerst moet ze verkozen worden.

Het veranderende demografische landschap en de hoge populariteitscijfers voor Obama - de beste indicatie voor welke partij het Witte Huis gaat veroveren - wijzen erop dat Clinton niet alleen tradities opzij gaat schuiven, maar de geschiedenis zelf, door het Witte Huis Democratisch te houden voor een derde termijn op rij. En het kan natuurlijk geen kwaad dat de impopulariteitscijfers van haar Republikeinse rivaal dubbel zo hoog zijn als die voor haar zelf.

Vertaling: Arnout Brouwers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden