VerslaggeverscolumnIn Leeuwarden

Het zwartepietendebat begon in 1968 en dit is de stand vandaag: een straatgevecht

null Beeld

Waarom je van grote mensen beter soep kan koken.

Sinterklaas is een grotemensenfeest geworden, en het begint weer schitterend mooi. Voor de strafzaak betreffende Zwarte Piet is de rechtbank een week vrijgemaakt – andere criminaliteit moet wijken. Ook kwam de publieke omroep met de doctrine dat het alleen nog ‘roetveegpieten’ op televisie brengt, om dat na de voorspelbare woede direct te nuanceren, een beweging die de omroep elk jaar maakt zogenaamd omdat Sinterklaas bestaat.

Alles voor de kinderen.

Zo heeft iedereen zijn belangen. De rechtbank is er vol van. Aanwezig: de pro-Pieten die hun T-shirts bij de deur uit moeten trekken, want de rechtbank is neutraal terrein, en daar dan over mekkeren, mannen met spandoeken en ideeën over ‘onze cultuur’, journalisten die denken dat ze een burgeroorlog verslaan, een leider van Pegida, Wagensveld, die maar blijft praten over zichzelf en zijn daden (‘wij zijn mediaal heel sterk’), in de hoop dat iemand luistert, een geachte afgevaardigde van de PVV, Bosma, die ‘gewoon belangstelling komt tonen’. Het is feest.

In de bus naar de rechtbank zingen de vierendertig verdachten Sinterklaasliedjes mee met een beat eronder om daarna, tegenover de rechters, passief-agressief hun deelname aan de feiten te bagatelliseren.

‘Ik wist niet wat er ging gebeuren, want het was nog niet gebeurd.’

‘Waarom ging u er dan heen?’

‘Gewoon even kijken.’

‘Waarnaar?’

‘Naar wat er ging gebeuren.’

mannen met spandoeken en ideeën over ‘onze cultuur’. Beeld EPA
mannen met spandoeken en ideeën over ‘onze cultuur’.Beeld EPA

Friezen blokkeerden vorig jaar drie bussen met demonstranten tegen Zwarte Piet. Klein gedrag dat groot is uitgevent aan alle kanten. Het zwartepietendebat begon in 1968 en dit is de stand vandaag: een straatgevecht.

Grote mensen zijn onvolwassen, dat weten kinderen ook wel. En anders lezen ze Guus Kuijer maar: ‘Ze konden d’r beter soep van koken, van grote mensen.’

Drie verdachten in het zwart hangen onderuit in hun stoelen: angst voor een strafblad en dedain voor de rechtsstaat tegelijk. Het doet me denken aan de historische foto van René R. van actie/terreurgroep RaRa, die voor de rechter kwam en soepel zijn linkervoet op het hekje legde. 1988: de tijd dat links boos was. Nu is rechts boos.

René R. in de rechtbank, 1988. Beeld Andere Tijden
René R. in de rechtbank, 1988.Beeld Andere Tijden

‘Leaver dea as slaef’ is de slogan van de sympathisanten – liever dood dan slaaf. Slaaf van wat, vraag ik Piet, die stiekem een T-shirt met die tekst loopt te showen. Antwoord: ‘democratie is belangrijk maar dat betekent niet dat een kleine minderheid de baas kan spelen’. Piet probeert ook op andere momenten ‘de grenzen op te zoeken’ want zo kun je ‘het podium pakken’ – daarom is hij hier.

Voordat de zaak begint zijgt een van de pro-Pietactivisten op de grond en vraagt zijn vriendin ten huwelijk. Midden in de rechtbank. Ze knuffelen en zoenen. Het zijn punkrockers. ‘Schitterend mooi’, vinden de verdachten.

Piet met t-shirt. Beeld Toine Heijmans
Piet met t-shirt.Beeld Toine Heijmans

Boven de plaats delict, de A7 bij Oudehaske, hangt een spandoek met ‘hillige grûn’. Heilige grond – komt vast op tv.

Zo’n raar feest is Sinterklaas geworden, en vreemd genoeg is iedereen eraan gewend geraakt. Onder journalisten wordt al vooruitgeblikt naar donderdag, als pro- en anti-Zwarte Piet elkaar ontmoeten: de confrontatie. Tegelijk is iedereen die ik het vraag er ook moe van. Heel moe.

Wat moet je met verdachte W., die ergens had gehoord dat iemand had gelezen dat ze Sinterklaas gingen vermoorden in Dokkum. Dus: ‘Ik ben trots op mezelf, maar aan de andere kant had ik het niet moeten doen, maar het is toch wat we voor ogen hadden en dat is gelukt.’

Alles voor de kinderen.

‘We wilden gewoon dat ze niet bij de kinderen demonstreerden.’

‘Op zo’n mooie dag voor de kinderen wordt het verpest.’

‘Zij doen het bij kleine kinderen, dat is toch veel erger.’

‘Ze mogen hun punt wel maken, maar niet bij kinderen.’

‘Demonstreren is goed, maar niet tussen de kinderen.’

Aan het eind van de dag vraag ik me af waarom niemand erin slaagt dit straatgevecht te stoppen. Het moet toch mogelijk zijn een volwassen debat te voeren.

Huwelijksaanzoek in de rechtbank. ‘Schitterend mooi.’ Beeld Twitter
Huwelijksaanzoek in de rechtbank. ‘Schitterend mooi.’Beeld Twitter

Kinderen houden van duidelijkheid, maar grote mensen ook. Het lukt niet goed die te verstrekken. De publieke omroep, bijvoorbeeld, stuurt als Sinterklaasbureau verwarrende berichten de wereld in: ‘traditie en verandering gaan hand in hand’ en: ‘sommige pieten gaan heel vaak door een schoorsteen heen en worden daardoor behoorlijk of zelfs geheel zwart’.

Eens kijken wat de managing director van dit land, Mark Rutte, ook alweer zei om de gemoederen te bedaren omtrent de kwestie Zwarte Piet.

‘Laten we met elkaar een beetje normaal doen’ (Vlagtwedde, 2017).

‘Zwarte Piet is geen staatsaangelegenheid. (…) Dat lijkt me echt iets voor het volk en niet voor de politiek’ (Den Haag, 2015).

Waarvan akte.

Grote mensen, daar kan je beter soep van koken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden