ColumnBert Wagendorp

Het wordt weer corona deze winter: scenario’s en koffiedikkijkerij

Het wordt binnen een maand of drie winter, dat staat wel vast. Maar wát voor winter is nog onduidelijk. ‘Met corona dreigt een lange, hete winter,’ stond zaterdag boven een stuk van Maarten Keulemans in de Volkskrant. ‘Wacht ons een winter vol rampspoed of valt het mee?’ Het kan trouwens ook nog iets tussen rampspoed en meevallen in worden.

Wetenschappers schetsten in het stuk mogelijke scenario’s. Hoe geleerd ook, je weet nu al dat de scenario’s zullen afwijken van de werkelijkheid zoals die zich komende winter aan ons zal openbaren. Dat is nu eenmaal zo, met scenario’s. Zelfs filmscenario’s, weet ik uit ervaring, verschillen van de films die eruit voortkomen, terwijl de werkelijkheid van de film toch bij uitstek maakbaar lijkt.

Dat blijkt niet zo te zijn. Omdat de regisseur opeens een lumineus idee krijgt, omdat acteurs erop los beginnen te improviseren, omdat het opeens begint te sneeuwen – omdat zich zaken voordoen die niemand had verwacht.

Zo is het met wetenschappelijke scenario’s ook. De werkelijkheid laat zich niet scripten, het is een valse trekhond die je kwispelend nar de keel vliegt.

Alleen kunnen we niet zonder scenario’s. Je moet érgens van uitgaan, anders loop je het risico verwijten te krijgen over een tekort aan testkits, mondkapjes of ic-bedden. Politici en beleidsmakers zijn scenaristen die voortdurend door de realiteit in de maling worden genomen en dan maar weer aan een nieuw scenario beginnen.

Mijn scenario is dat de aanwezigheid van leden van het virologenleger in de verschillende praatprogramma’s, maar vooral in Op1, de komende winter weer exponentieel zal toenemen. Met exponentieel is het oppassen geblazen, bleek uit een voorbeeld van Hans Steketee in NRC Handelsblad: vouw een A4-tje vijftig keer dubbel en je hebt een opgevouwen stuk papier van hier naar de maan. Dus hopelijk staan in Hilversum de dranghekken klaar, om op het hoogtepunt van de crisis de toestroom van –ologen in goede banen te kunnen leiden. En dan laat ik de exponentiële toename van Ab Osterhaus nog buiten beschouwing.

Een ander scenario van mij is, dat de kijker dat allemaal niet zal trekken. Ik ken mensen die zelfs bij het zien van ic-man Gommers al iets hards naar het scherm gooien – en Gommers is toch een voorbeeld van geduld en beschaving, een en al beminnelijkheid en de ideale buurman.

Daarmee komen we meteen bij een element dat alle scenario’s voor de komende maanden in de war gaat gooien: de afnemende meerwaarde van waarschuwing en doemscenario. De risico-inschatting vertoont altijd een neerwaartse trend naarmate de risico’s langer aanwezig zijn. Dat heet gewenning en het is de schrik van elke coronacampaigner. Uit recent onderzoek is gebleken dat het virus het brein aantast; die hakte er wel eventjes in. Maar welke gruwelijkheden moeten we over een halfjaar uit de kast halen om onverschilligheid te voorkomen?

Theoretisch epidemioloog Heesterbeek trok in de Volkskrant een paar RIVM-lijntjes door en voorzag een scenario van een ‘aanzwellende golf’ met een piek ‘tussen december en februari’ en duizenden ziekenhuispatiënten en afgeladen ic’s. Het doortrekken van lijntjes is een doodzonde, ook in de theoretische epidemiologie. Het is wel een beproefd middel om paniek te zaaien.

Dan liever Jaap van Dissel, op de vraag, zaterdag in Trouw, hoe het er over twee weken voorstaat in de ziekenhuizen.

‘Dat is koffiedikkijkerij,’ antwoordde Van Dissel.

Goed woord. Het is allemaal koffiedikkijkerij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden