Opinie

Het wordt tijd voor een Bureau Sanaa

Onze media besteden structureel te weinig aandacht aan niet-westerse landen, betoogt Martin Bons.

Een Saudisch bombardement op de al-Dailami luchtbasis in Sanaa, de hoofdstad van Jemen, 29 sept. 2015. Beeld reuters

Dat het criterium 'nieuws is het aantal doden gedeeld door de afstand' aan slijtage onderhevig is, zal niet meer verwonderen. Toch maakten sommige Nederlandse media het de afgelopen tijd wel erg bont. Donderdag kwamen 717 personen om in Saudi-Arabië. De Volkskrant had het de volgende dag niet eens op de voorpagina. In Zuid-Soedan overleden 193 mensen nadat een tankwagen met brandstof ontplofte. Het NOS-Acht uur journaal berichtte die avond er niet over. Vaak gehoorde argumenten: het is te ver weg (terwijl Zuid-Soedan en Saudi-Arabië toch echt dichterbij liggen dan de Verenigde Staten), we kunnen ons niet met hen identificeren, we hebben geen beeld.

Twee werelden

Een aantal jaren geleden gaf ik colleges journalistiek in Sanaa, de hoofdstad van Jemen (het land staat momenteel op de rand van een grootschalige hongersnood - er is nauwelijks aandacht voor). Nadat we een keer de westerse media hadden besproken die over Jemen verslag hadden gedaan, kwam Amel, één van de studenten, naar mij toe. Zij zei: 'Het lijkt wel of wij geen mensen zijn.' Wat kon ik daar op antwoorden? 'Ja, daar lijkt het wel op', zoiets antwoordde ik. Aan de andere kant: in Jemen werd nauwelijks bericht over het Westen. En als ik dan teksten van studenten voor me kreeg waar de Verenigde Staten in werden genoemd, las ik voortdurend de bijzin: Amerika, de grote duivel uit het westen. 'Stop daar nu eens mee', zei ik dan. Dat deden ze niet.

Er is een totaal onbegrip, de werelden staan ver van elkaar af en het lijkt wel of de kloof alleen nog maar groter wordt. Dat geldt ook in de vluchtelingencrisis. Zouden bewoners in Enschede net zo angstig zijn als er zeshonderd vluchtelingen uit Australië zouden komen? Zou Wilders ook over testosteronbommen spreken als het over Denen zou gaan? Zouden inwoners van Purmerend 'Geen AZC' scanderen als er Amerikanen in zouden komen? De Paus zei deze week in het Congres in de Verenigde Staten om vluchtelingen als mensen, als personen te zien. Maar hoe doe je dat?

Bureau Djoeba

Door 717 doden in Mekka net zo serieus te nemen als 717 doden in New York. Door over 193 doden in Djoeba net zo te berichten als 193 doden in Londen. Geen beeld? Dan zorg je maar dat er beeld is. Welke hoofdredacteur durft nu te openen met Zuid-Soedan? Welke hoofdredacteur durft een correspondent in Sanaa te vestigen? Welke hoofdredacteur durft nu eindelijk eens als eerste naast een Bureau Berlijn, een Bureau Washington ook een Bureau Sanaa of een Bureau Djoeba op te zetten?

Ik ben nog geen hoofdredacteur tegen gekomen die het wel aandurfde. Maar het is tijd om daar nu mee te beginnen. De Russische Schrijver en Nobelprijswinnaar Aleksandr Solzjenitsyn zei ooit dat het leed van de wereld pas zou verdwijnen wanneer de mens zich het verdriet van iemand aan de ander kant van de planeet net zo sterk zou aantrekken als dat van zijn buurman. Er daar ligt een schone taak voor de journalistiek.

Vanuit de journalistiek gaat dat alleen niet snel gebeuren. Journalisten zijn behoudender dan zij denken. En mocht een hoofdredacteur wel overwegen een vast team in Zuid-Soedan te vestigen dan zijn de kosten een reden het niet doen. Daar komt de overheid om de hoek kijken. De miljarden die nu naar de vluchtelingencrisis gaan, kan daar niet 0,02 procent van naar de journalistiek? Om een Bureau Sanaa op te zetten. Of een Bureau Djoeba. Opdat we ons met hen kunnen identificeren. Opdat we hen als personen gaan zien.

Martin Bons is freelance journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.