ingezonden brieven

Het wordt tijd de naïviteit los te laten

De lezersbrieven van maandag 28 februari.

Redactie
Antikernwapendemonstratie in Den Haag (1983). Beeld ANP / Hans van den Bogaard
Antikernwapendemonstratie in Den Haag (1983).Beeld ANP / Hans van den Bogaard

Brief van de dag

In 1983 was ik 15 en werd in Den Haag gedemonstreerd tegen kernwapens. Het was met ruim 500.000 deelnemers de grootste demonstratie ooit in Nederland. Ook mijn school in Dokkum deed mee en hing vol met ‘Ban de Boom’ en anti-NAVO spandoeken.

Op de dag van de demonstratie stonden bij school tientallen bussen klaar om de vredevechters, honderden, naar Den Haag te brengen. Een paar achterblijvers, waaronder ik, zagen op tv een eindeloze stroom mensen die geloofden in een dialoog met Rusland, een dialoog zonder kernwapens, zonder de dreiging van de Navo. Het is exact dezelfde naïviteit als die we de afgelopen jaren hebben gezien. Die ertoe geleid heeft dat we onze defensie bleven verwaarlozen ook toen Rusland haar legers weer opbouwde. Een naïviteit die maakte dat we niet wilden geloven dat Rusland Oekraïne zou binnenvallen, terwijl Poetin het land omsingeld had.

Het wordt tijd om die naïviteit los te laten. Rusland is een land dat zich voorbereid heeft op een totale oorlog. Als we de Baltische staten niet tot de tanden bewapenen dan zijn zij de volgende Russische prooi. Plaats er ook tactische kernwapens, omdat Poetin zelf al met het gebruik van deze wapens gedreigd heeft. Een land dat met vernietiging dreigt stop je alleen door het te laten zien dat het dan zelf ook vernietigd wordt. Dat is wat de koude oorlog ons heeft geleerd, dat is wat we in 1983 losgelaten hebben, en dat heeft ons hier gebracht.

Soms vragen oud-schoolgenoten aan me of ik al inzie dat de demonstratie in 1983, waar ik niet aan mee wilde doen, vrede heeft gebracht. Vanaf nu zal mijn antwoord zijn dat ik zeker weet dat Rusland geen oorlog tegen Oekraïne was begonnen als we dat land niet gedwongen hadden haar kernwapens in te leveren.

Jan Rob Dijkstra, Winsum

Frost

De hele dag speelt het gedicht Fire and Ice (uit 1920) van Robert Frost door mijn hoofd:

Some say the world will end in fire,

Some say in ice.

From what I’ve tasted of desire

I hold with those who favor fire.

But if it had to perish twice,

I think I know enough of hate

To say that for destruction ice

Is also great

And would suffice.

Het inferno dat Poetin uitspreidt over de Oekraïne is een Frost waardig.

Rik Stigter, Baflo

Songfestival

Rusland mag niet meer meedoen met het Eurovisie Songfestival. Behalve wanneer ze de feministische vrouwenband Pussy Riot als deelnemer inzenden.

Arjen Boswijk, Groningen

Geel-blauwe trui

Je steun uitspreken voor Oekraïne is natuurlijk prima, maar beter kun je een daad stellen. Raak Rusland waar het pijn doet, in de portemonnee. Vanaf vandaag zet elk Nederlands huishouden de thermostaat in huis minimaal nog 1 graad lager. Trek er desnoods een geel-blauwe trui bij aan.

Joost Dirkson, Utrecht

Bloemen

Laten we constructief meedenken met de gemeenten en instituten die van het Russische gas af willen. Laten we politici een signaal afgeven dat wij ­bereid zijn tot het maken van doel­gerichte offers, maar wees eerlijk over getroffen belangen en verdeel de rekening, dan zal er een groot draagvlak zijn. We kunnen individueel ook nog andere acties ondernemen. Ik zou ­willen beginnen met een oproep aan iedereen de bloemen te kopen die nu niet meer naar Rusland geexporteerd kunnen worden en ze op onze vensterbank te zetten.

Zo kunnen we een mooi signaal geven dat we solidair zijn met Oekraïne en de strenge maatregelen tegen de Russen steunen, en ­tegelijkertijd een Nederlands bedrijf behoeden voor een miljoenenstrop.

Adri Andree Wiltens, Voorburg

Heilzame krimp

Dat we vanwege de opwarming nu ­alleen moeten produceren wat echt nodig is, hoor je nu nergens meer, zegt Geert Buelens in het artikel over de Club van Rome en haar rapport ­Grenzen aan de groei uit 1972. Maar al twee jaar eerder was de milieugroep Aktie ­Strohalm opgericht en een gangmaker daarvan, de bioloog Pieter Schroevers, pleitte al voor beperking van het grootschalige en ontwikkeling van het kleinschalige. Uiteraard de ecologische grenzen daarbij respecterend. Schroevers stelde dat voor milieubewustzijn kennis van entropie van belang was. Met onder andere de conclusie dat groene groei niet bestaat. Sinds 1970 was er dus al een milieugroep die krimp bepleitte.

De groep heeft ook altijd scenario’s geschetst hoe een duur­zame samenleving te bereiken. Maar ja, het was een kleine groep, met zeer beperkte middelen.

Toch heeft ­Strohalm in de milieuwereld van toen best gehoor gehad. En tegenwoordig staat krimp, degrowth of ontgroei weer goed in de belangstelling, ook en vooral bij jongeren. Al jaren is er in Frankrijk een maandblad gewijd aan décroissance. Aan enkele universiteiten wordt er in onderwezen.

Willem Hoogendijk, Utrecht

Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden