verslaggeverscolumn toine heijmans in utrecht

Het woord ‘terreur’ bleef maar vallen, maar het antwoord op de grote vraag bleef uit

Geen informatie.

Geen informatie.

Geen informatie.

Van alle kanten komt de informatie, er zijn getuigen, er zijn beelden, er zijn persconferenties van autoriteiten, er zijn liveblogs, er zijn twitterberichten – maar er is geen antwoord op de vraag.

Er is een vrouw over straat gesleurd, ze heeft geroepen: ‘Ik heb niks gedaan’ – aldus een getuige, meteen in de ochtend al. Het is een raar terreurverhaal. Twee salvo’s van drie schoten. Dat is wat we weten. Dat is wat herhaald wordt, totdat er andere informatie is van andere getuigen en van onze verslaggevers ter plekke, die nu rennen naar een andere straat, naar een inval in een flatgebouw waarschijnlijk. Vier daders, twee daders, één dader. Eén wit laken, twee witte lakens, duizend ambulances.

We willen het nu weten, zoveel weten we, maar we weten niks.

De tram op het 24 Oktoberplein in Utrecht. Beeld Ab Ketelaar

Vanuit de lucht gezien is alles helder: een tram staat stil, de hulpdiensten eromheen in grafische patronen – daar is goed op geoefend. Een agente met een speurhond speurt de bosjes af. Het woord ‘terreur’ valt vroeg, het komt bij de politie vandaan en echoot door de sociale ruimte. Het maakt mensen bang. Of niet. De scholen in elk geval blijven beter maar even gesloten.

We wachten, we wachten, ‘we wachten op de uitslag’, zegt iemand op de redactie die zichzelf onmiddellijk corrigeert, want het is niet kies daar zo over te praten, als drie mensen dood zijn en negen gewond (nee, het zijn er vijf, iemand bij de autoriteiten heeft verkeerd geteld) – maar het klopt wel. We wachten op een antwoord op de vraag of dit terrorisme is. Of niet.

Het is een lange, lange dag.

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid is op televisie, hij zegt: er was een schietpartij ‘op meerdere locaties’. Wij zien alleen die tram. Waarom zegt hij dat?

Minister-president Mark Rutte en minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) staan de pers te woord op het ministerie Justitie en Veiligheid. Beeld ANP

Het dreigingsniveau gaat naar 5. Een dreigingsniveau is ook maar een ambtelijk middel om de omstandigheden te begrijpen, om grip te krijgen op onbegrip. En wie weet om meer agenten in de benen te krijgen.

De burgemeester: iedereen moet binnen blijven.

De burgemeester: iedereen kan weer naar buiten.

Maar de bioscopen en theaters blijven dicht, we willen niet opnieuw een Bataclan.

Er is een naam, er is een foto: informatie. De verdachte is geboren in Turkije. De politie vraagt u uit te kijken naar een 37-jarige man – benader hem niet zelf. Een ooggetuige heeft de rode Clio gezien, er ligt een briefje in, dat zegt de radio. De ooggetuige wil niet zeggen wat er op het briefje staat. Geen informatie.

De premier verschijnt op televisie, dit keer niet op zijn campagnegympen. Gisteren deed hij nog een staredown met Rico Verhoeven, dat was voor iets anders, voor de verkiezingen – het ging best goed. Nu moet Mark Rutte een staatsman zijn. Elk woord van de premier heeft nationaal belang.

Arrestatie op de Oudenoord, waar T. werd opgepakt.

Hij zegt: ‘Een daad van terreur is een aanval op onze beschaving, op onze tolerante en open samenleving. Er past maar één antwoord: onze rechtsstaat en onze democratie zijn sterker dan fanatisme en geweld. We zullen niet wijken voor onverdraagzaamheid, nooit.’

Weet de premier wat wij niet weten? Heeft hij informatie?

‘Mocht dat inderdaad een daad van terreur blijken.’

BBC Turkije meldt: deze man heeft gevochten in Tsjetsjenië.

Duitse media hebben al een soort van signalement.

De minister van Justitie zegt op televisie: ‘Blijf maximaal alert, maar blijf ook rustig’. Dat is een ongemakkelijke combinatie. Utrecht staat nu hoog in de internationale nieuwslijsten, iedereen kijkt nu naar die stad zoals iedereen keek naar Christchurch.

Het dreigingsniveau blijft gehandhaafd tot 18.00 uur.

Het dreigingsniveau blijft gehandhaafd tot 22.00 uur, ‘om de alertheid van het publiek hoog te houden’.

Het geeft geen pas vandaag nog campagne te voeren, melden de politieke partijen. Een e-mail van Jesse Klaver: ‘Vandaag zijn wij met ons hart bij Utrecht’.

De burgemeester: ‘Wij gaan uit van een terroristisch motief’.

Maar die getuige van vanochtend, hij heet Daan, hintte die niet al op een persoonlijk drama? Gebruikt de burgemeester het woord terreur zo vaak omdat het ambtelijke poorten opent die anders gesloten blijven? Of heeft hij informatie – een verslaggever van De Telegraaf twittert dat het briefje in de Clio de tekst ‘Allah’ bevat.

Het is een lange, lange dag.

Als de avond valt is de verdachte aangehouden, zijn de scholen weer open, het dreigingsniveau bijgesteld naar niveau 4.

We weten al zo veel, en toch weten we nog niks.

Behalve dat de verkiezingen doorgaan. En dat de premier zegt: ‘We moeten onze manier van leven voortzetten’ – alsof iemand iets anders van plan was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.