Het witte ressentiment dat Donald Trump aan de macht bracht, zal hem in het zadel houden

Terwijl de chaos in Trumps Witte Huis groteske vormen aanneemt en speciaal aanklager Robert Mueller het vangnet verder uitspreidt, blijft de steun voor Donald Trump onder witte Amerikanen onveranderlijk hoog. Het witte ressentiment dat Donald Trump aan de macht heeft gebracht, zal hem in het zadel houden tenzij de Grand Jury die Mueller heeft ingesteld de president aanklaagt.

Het is hetzelfde witte ressentiment dat Republikeinen als Lindsey Graham ervan weerhoudt om tegen de nieuwe zorgwet te stemmen, ook al vinden ze de nieuwe wet onmenselijk. Het was aan de even daarvoor met een hersentumor gediagnosticeerde en zo goed als ten dode opgeschreven senator John McCain en twee vrouwelijke Republikeinse senatoren om de nieuwe ziektewet in de Senaat te blokkeren. De aanhang van Trump bestaat juist uit die kiezers die altijd hun stem uitbrengen bij de voorverkiezingen en de tussentijdse verkiezingen; verkiezingen waarbij de opkomst notoir laag is. Een stem tegen Trump zou Graham zomaar zijn Senaatszetel kunnen kosten.

De witte woede verklaart ook waarom de Republikeinen - die zowel een meerderheid in de Senaat als in het Huis van Afgevaardigden hebben - geen afzettingsprocedure overwegen. Donald Trump weet dat maar al te goed. De rode draad in Trumps politieke carrière is dat hij steeds openlijk het witte ressentiment en nationalisme voedde. Trump was degene die Barack Obama's geboortecertificaat openlijk in twijfel trok en daarmee uiting gaf aan het sentiment dat zwarte Amerikanen geen echte Amerikanen zijn en dus geen aanspraak kunnen maken op het presidentschap.

Als president doet Trump niet anders. Hoewel er van zijn wetgevende agenda nog weinig terecht is gekomen, ontvouwt hij vrijwel iedere dag nieuw beleid dat aan de ergste raciale angsten van zijn aanhangers tegemoetkomt. Van het inreisverbod voor moslims tot de razzia's onder illegale migranten en van de verbanning van transgenders uit het leger tot Trumps oproep aan de politie om (voornamelijk zwarte) arrestanten hardhandig aan te pakken; allemaal hebben ze tot doel de diversiteit in de VS te ondermijnen. Of, zoals Carol Anderson afgelopen zaterdag in The New York Times schreef: Make America white again.

Afgelopen week richtte het Amerikaanse ministerie van Justitie zijn pijlen op het voorkeursbeleid van Amerikaanse universiteiten om een etnisch divers studentenbestand te realiseren. Diabolisch genoeg wil het ministerie van Justitie dit keer niet aanvoeren dat dergelijk voorkeursbeleid ten koste gaat van witte Amerikaanse studenten, maar van studenten met een Aziatische achtergrond. Dit terwijl het voorkeursbeleid op Amerikaanse universiteiten erg effectief blijkt: zwarte studenten van de topuniversiteiten doen het in hun verdere carrière beter dan witte studenten.

Dat is natuurlijk precies het probleem. Jelani Cobb schreef in The New Yorker dat verongelijkte witte Amerikanen hun economische status afmeten aan de economische status van zwarte Amerikanen. De vraag is niet of de salarissen van Wall Street-bankiers honderden keren hoger zijn dan hun eigen salaris, maar of zwarte Amerikanen lonen hebben die vergelijkbaar zijn met die van witte Amerikanen. Terwijl twee-derde van de zwarte Amerikanen vindt dat het leven de afgelopen vijftig jaar beter is geworden, vindt een meerderheid van de witte Amerikanen dat het leven de afgelopen vijftig jaar slechter is geworden. Daar komt de witte woede vandaan.

In Nederland is het niet wezenlijk anders. Ook hier zijn de politieke partijen die schaamteloos appelleerden aan het witte ressentiment bij de verkiezingen als grootste uit de bus gekomen. Hoewel uit de cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat discriminatie de belangrijkste verklaring is voor de achterstand van migranten op de arbeidsmarkt, wordt er in Nederland - met uitzondering van de politie en het Openbaar Ministerie - nauwelijks een actief diversiteitsbeleid gevoerd uit angst de boze witte Nederlander voor het hoofd te stoten.


Decennialang heeft Nederland het arbeidspotentieel van vrouwen onbenut gelaten. Pas nadat door het akkoord van Wassenaar deeltijdwerk tot de mogelijkheden ging behoren, gingen vrouwen massaal de arbeidsmarkt op. Dit leidde in de tweede helft van de jaren negentig tot een ware economische hausse. Nu de werkloosheid in Nederland sneller terugloopt dan verwacht, biedt dat een uitgelezen kans om een diversiteitsoffensief te starten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.