Column Daniela Hooghiemstra

Het wilde beest in Who Killed Little Gregory?

De Netflix-serie Who Killed Little Gregory?  toont een samenleving zonder scheidsrechter, schrijft Daniela Hooghiemstra. Onder die omstandigheden kan een ontembaar beest opstaan. 

De Netflix-documentaire Who Killed Little Gregory? gaat over de nooit opgeloste moord op een 4-jarig Frans jongetje, dat op 16 oktober 1984 aan handen en voeten met een touw gekneveld, met een muts over zijn hoofd getrokken, in de rivier de Vologne werd aangetroffen.

De film laat zien wat er gebeurt als een samenleving geen scheidsrechter heeft. Het familiedrama toont een aardse variant van wat in de Bijbel waarschijnlijk met ‘de hel’ bedoeld wordt: de plek waar God zijn handen vanaf getrokken heeft, waar het kwaad geen grens kent en niemand nog op iemand kan rekenen. Het lijden is daar oneindig, maar toeschouwers putten er voldoening uit.

De jonge ouders Jean-Marie en Christine Villemin, bewoners van het dorpje Docelles in de Vogezen, ontvingen al jaren anonieme brieven en telefoontjes van een persoon die ‘wraak’ aankondigde.

Het ene moment speelde Grégory nog buiten voor zijn huis, het volgende was hij verdwenen. Kort daarna meldde de anonieme persoon, die zichzelf ‘de kraai’ noemde, per telefoon dat Grégory in de rivier lag. Nadat het jongetje daar dood was aangetroffen, meldde ‘de kraai’ per brief dat hij wraak had genomen.

Gezien zijn kennis van intieme ­details, leek hij een lid te zijn van de uitgebreide familie, die verspreid rond Docelles woonde.

Deskundigen identificeerden het handschrift als dat van een neef, Bernard Laroche. Hij zou jaloers zijn op vader Jean-Marie, die zich als fabriekschef had ontworsteld aan het lage sociale niveau van de rest van de familie. Na een belastende verklaring door een 15-jarig schoonzusje werd hij gearresteerd; maar toen zij later haar verklaring herriep, kwam hij weer vrij.

De onervaren onderzoeksrechter, in Frankrijk van de ene op de andere dag een bekendheid geworden, verzuimde een zorgvuldige reconstructie te maken. Ook lekte hij gevoelige informatie uit de verhoren.

Maar terwijl justitie verzaakte, bloeide een feuilleton op. In plaats van de juridische feiten kwam ‘het verhaal’. De zaak werd de ­illustratie van wat stedelingen ‘la France profonde’ noemen: de rurale, rauwe, oer­samenleving waarin familieclans ­elkaar bestrijden en oude lijken in dichte bossen liggen. Horden toeristen meldden zich in het dorp, met als vaste stops het graf van Grégory en het woonhuis van de Villemins.

Terwijl de media wekelijks nieuwe hoofdstukken toevoegden aan het verhaal, sloeg de werkelijkheid in maart 1985 opnieuw toe. Jean-Marie pakte zijn jachtgeweer en schoot zijn neef Laroche dood, waarna hij in de cel belandde.

De chroniqueurs richtten hun aandacht nu op de moeder van Grégory. Televisiezender RTL lanceerde een spectaculaire plotwending: het handschrift van ‘de kraai’ was van haar! Het tijdschrift Paris Match, aanvankelijk de spreekbuis van de ouders, kon de nieuwe verhaallijn niet laten liggen.

Binnen een week veranderde Christine van ‘rouwende moeder’ in ‘moorddadige heks’. Schrijfster ­Marguerite Duras leverde aan het nieuwe narratief een bijdrage met haar analyse dat de haat van moeders tegen hun eigen kinderen heel natuurlijk is.

Nadat de feiten Docelles verlaten hadden, kwam niemand er nog ongeschonden vandaan. Een ervaren rechter nam de zaak over, maar stierf vlak voor afronding aan een infarct. Zijn falende voorganger pleegde zelfmoord.

Na een hongerstaking en een hoger beroep werd Christine vrijgesproken. Jean-Marie kwam in 1987 uit de gevangenis. Hun huwelijk hield stand en samen kregen ze nog drie kinderen. Het feuilleton beleefde zijn zoveelste aflevering, maar ondertussen was er nog steeds geen dader. De zaak werd in 2017 heropend, maar afname van dna leverde geen sluitend bewijs op.

‘De kraai’ is tot op heden niet gevonden, maar diens handlanger is aanwijsbaar: het wilde beest dat opstaat als morele vragen publiek bezit worden. Een ontembaar dier, dat zo gefascineerd is door het kwaad, dat het er wel pap van lust.

Hoe scherper de tegenstelling, hoe beter. Met iedere dramatische wending wordt het beest bloed­dorstiger. En als het méér wil, krijgt het meer.

Moordenaars zijn zeldzaam, maar het beest dat erop uit is andermans werkelijkheid te verorberen als een ­eigen parabel van goed en kwaad, loopt overal rond.

Zelf ben ik dat beest ook. Daarom verlang ik als ongelovige soms naar God.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden