Column Stephan Sanders

Het wil er maar niet in: Christus is in Bethlehem geboren, niet in Wassenaar of Denekamp

Ik lees de Volkskrant van gisteren, want ik ben weer eens niet bij de tijd. ‘Who wants yesterday’s papers?’ vroegen The Rolling Stones zich in 1967 af. Ze wisten zeker dat ook ‘meisjes van gisteren’ niemand zouden interesseren. Over overjarige jongens lieten ze zich niet uit.

De krant dus van 5 juni, waarin ik zomaar wordt geconfronteerd met ‘God’ en met het ‘goddelijke’, zonder dat ik ernaar zocht.

In het werk van de fotograaf/kunstenaar David LaChapelle is ‘God nooit ver weg’. En even later lees ik over ‘de zes Brandenburgse concerten’ (Bach) waarop choreografe Anne Teresa De Keersmaeker haar werk baseert: ‘Bach weet het aardse met het goddelijke te verbinden.’

Zouden deze kunstenaars, die toch niet onder de eerste de beste steen zijn getrokken, het laatste nieuws nog niet gehoord hebben? ‘God is dood’ stelde Friedrich Nietzsche vast in 1882. Hoe komt het dat bijna anderhalve eeuw later zijn naam nog steeds na-ijlt? Dat is onderhand toch ‘voorbij, voorgoed voorbij’.

De twee, willekeurige voorbeelden die ik noem zijn afkomstig uit het kunstdomein, en volgens boze geruchten gebeuren in die sector wel vaker dingen die volmaakt onbegrijpelijk en idioot zijn. Maar toch, de hardnekkigheid waarmee God (of god) telkens maar weer is doodverklaard en toch weer herrijst, is opvallend. Is het mogelijk een definitieve begrafenisdatum vast te stellen? Of leggen we dan een levende in de kist?

Dit is het idee waarmee ik opgroeide, zeker na mijn puberteit: dat van die god, dat gaat vanzelf over. In de jaren zeventig was de ontkerkelijking in volle gang, later zou het CDA worden opgericht, maar die lieten zich hooguit ‘inspireren’ door het christelijke, en dan had je nog twee of drie orthodox-protestantse partijtjes, en die konden weinig kwaad en waren trouwens gedoemd te verdwijnen.

Verwarrender werd het, toen de zogenaamde gastarbeiders permanent in Nederland bleven, en niet zomaar meededen aan het lokale gebruik van de geloofsafval. Toen was het recept: ‘Kijk naar de volgende generatie, dan zal je eens zien.’ Wat we zagen was divers, maar toch ook de terugkeer van de sluier en djellaba. Gods doodsstrijd duurde veel langer dan verwacht, was euthanasie hier niet het meest menselijke antwoord?

Maar het meest verbijsterend moet het voor de generatie van de babyboomers zijn geweest en die van vlak daarvoor. Sommige van haar eigen zonen en dochters voelen zich aangetrokken door wat ineens de ‘Joods Christelijke Beschaving’ wordt genoemd. Thierry Baudet en zijn partij is filiaalhouder te Nederland, en in Europa is de Amerikaan Steve Bannon de grote man. Net werd bekend dat de oud-strateeg van Trump een Italiaans klooster niet in bezit krijgt. Hij wilde daar ‘jongeren omvormen tot joods-christelijke gladiatoren’.

Ik weet nog dat er tijdens de Rushdie-affaire (1989) moslims waren die het Westen en westerlingen vereenzelvigden met de kruisvaarders. Over zo veel onwetendheid kon ik alleen maar mijn schouders op­halen, want ik kende werkelijk niemand in Nederland die zich geroepen voelde zich naar het front te begeven van de godsdienststrijd.

Op 21 maart 2019 verklaarde Baudet: ‘We zijn naar het front geroepen.’

Ik weet nooit hoe serieus je die ­oproep tot een christelijke jihad moet nemen, want de uitvlucht van het ‘geintje, gebbetje’ is nooit ver weg. En wat mij zo opvalt, als kerkganger: deze alternatief rechtse mensen zijn verdacht vaak ‘cultuurchristen’ of ‘cultuurkatholiek’. De god waarop zij zich beroepen, is vooral een bonusaanbieding van het Westen. Je hoeft er niks voor te doen, je krijgt ’m er gratis bij.

Vaak denk ik, wanneer ik de nieuwrechtse voormannen hoor spreken: ‘Ga nu eerst maar eens naar kerk of sjoel.’ Want wat zegt het, wanneer iemand zich ‘cultuurchristen’ noemt? Lijkt zo’n man of vrouw op de ‘cultuurhomo’ die in principe vóór de homoseksualiteit is, maar het zelf toch maar bij het heteroseksuele houdt? Op hoeveel boter bij de vis mogen wij rekenen?

Wat je er ook van kan zeggen: het christendom is hier in West-Europa van oorsprong een migrantengodsdienst, en elke aanval op het ‘universalisme’ is een vorm van zelfmutilatie.

Het wil er geloof ik maar niet in, dat J. Christus in Bethlehem is geboren (Judea), en niet te Wassenaar of Denekamp (Twente).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden