ColumnJoost Zaat

Het was weer een week vol voor-je-beurtpraters

Sommige wetenschappers doen verwoede pogingen de stelling te ondermijnen dat wetenschap meer is dan een mening. Zie hier een selectie uit de oogst van een weekje ‘voor je beurt praten’.

Hoogleraar Ira Helsloot opperde in een interview met de chef Wetenschap dat vroeger iedereen tuberculose kreeg en dat toen ook niet de hele maatschappij op slot ging. Gewoon aparte ziekenhuizen maken voor covid-19 met gezonde jonge verpleegkundigen, want dat gebeurde bij tbc ook. Die benauwde covid-19-patiënt is niks meer dan een benauwde longkankerpatiënt en die kun je volgens Helsloot makkelijk thuis verzorgen.

Het klopt dat maatregelen nevenschade veroorzaken en de prijs per gewonnen levensjaar hoger is dan min of meer is afgesproken voor dure behandelingen. Maar dat is het enige dat klopt.

Niet iedereen kreeg tuberculose, het waren vooral relatief jonge mensen. Begin 19de eeuw was tbc de belangrijkste doodsoorzaak in grote steden. Vanaf 1900 daalde het voorkomen en de sterfte aan tbc. Voor een belangrijk deel door interventies in de publieke gezondheidszorg waaronder regionale districtsbureaus voor tbc-bestrijding met bijna verplichte screening en contactisolatie, betere huisvesting en betere voeding. In 1955 was het voorkomen van tbc bij Amsterdamse gemeenteambtenaren daardoor van 1,8 promille in 1950 al gedaald naar 0,6 promille. De ‘gezonde verpleegkundigen’ in sanatoria werden nogal eens ziek en er was behoorlijk veel voor nodig om ze gezond te houden. Tbc is min of meer verdwenen, maar niet door het zomaar te laten rondgaan.

Het verschil met covid-19 is ook dat je aan tbc heel langzaam doodgaat, terwijl je met een beetje pech binnen een paar dagen aan covid-19 sneeft. Voor de belasting van de zorg maakt dat nogal wat uit. Want hoe willen al die critici als Helsloot dat eigenlijk doen, die stikbenauwde mensen voor de poort weigeren? 

Dat is geen taal, zoals Helsloot zegt, dat is werkelijkheid. Huisartsen, specialisten ouderengeneeskunde en verzorgenden in verpleeghuizen praten met ouderen al maanden over covid en wat te doen. Die komen al lang niet meer op de ic of in het ziekenhuis. Helsloots oplossingen zijn tekentafelsuggesties die niks met wetenschap en niks met ethiek te maken hebben.

Echte dwaallichten zoals een hooggeleerde psycholoog van de Erasmus Universiteit, die in een obscuur politiek journaal beweert dat niemand de curve van de – niet bestaande – covid-1 tot en met -18 goed heeft voorspeld, laat ik maar even buiten beschouwing. Maar als zelfs de toekomstige voorzitter van de NWO, de club die heel veel onderzoeksgeld verdeelt, pleit voor het snel invoeren van vaccinatie zelfs voordat we weten of dat echt werkt en een wetenschapper annex columnist in de NRC pleit voor onderzoek naar effectiviteit van vaccins door gezonde ouderen maar bloot te stellen aan het Sars-Co2-virus, dan zakt de moed me in de schoenen. 

Ze zijn vergeten dat de wetenschappelijke integriteit van Robert Koch, ontdekker van de tuberkelbacil, bijna sneefde, doordat hij ondoordacht claimde dat de entstof ‘tuberculine’ tbc kon genezen. Proefpersonen werden hartstikke ziek.

Wetenschap is niet een mening. Wetenschap is twijfelen, onderzoeken en niet voor je beurt praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden