Column Bert Wagendorp

Het was hoe dan ook mooi, die gebalde vuist van Frans Timmermans

Maandag stond een foto van Frans Timmermans in de krant. Timmermans had zijn rechtervuist geheven alsof hij iemand een rechtse hoek wilde geven. De linkervuist was ook gebald, klaar voor een ferme stoot op de nieren. Zijn mond stond open, vermoedelijk schreeuwde hij iets, en hij keek heel kwaad. De spieren van Timmermans’ body stonden zo gespannen dat hij uit zijn jasje dreigde te scheuren.

De foto deed me denken aan de manier waarop Muhammad Ali vroeger voor een gevecht zijn tegenstander liet weten wat hem te wachten stond: een pak slaag en ko in de derde ronde. Het was lang geleden dat een sociaal-democraat zo was gefotografeerd. Joop den Uyl wilde een jaar of veertig geleden de vuist nog weleens ballen, maar ook dat was niks, vergeleken met Bokito Timmermans.

Beeld EPA

De foto was genomen na Timmermans’ speech voor de Europese socialisten en sociaal-democraten in Lissabon, waar hij werd aangewezen als Spitzenkandidat voor de positie van voorzitter van de Europese Commissie. ‘Frans Timmermans pookt zijn partijgenoten op in Lissabon’, stond eronder. Dat was wel nodig ook, begreep ik uit het bijbehorende verhaal van Marc Peeperkorn.

Het aangrijpendste moment deed zich voor op vrijdag, toen de Bulgaarse voorzitter Stanishev de zaal vroeg: ‘Zijn jullie dood?’ Dit in de hoop op een oorverdovend ‘Nééé!!’, levenslustig geroffel met de voeten en een aanzwellende golf van strijdkreten. Maar volgens Marc Peeperkorn klonk er slechts ‘een zacht gemurmeld nee’ uit de kelen van de laatste levenden. Veel treuriger wordt het niet.

Het gaat niet zo lekker, met de sociaal-democratie in Nederland en Europa. Voorlopig is van een wederopstanding geen sprake. Dat is eigenlijk heel erg vreemd, want de tijd lijkt er meer dan rijp voor. De motieven van de Franse gele hesjes zijn al op honderd verschillende manieren geduid. Niet de minst waarschijnlijke verklaring kwam in Lissabon uit de mond van Stanishev: sociaal-democratische leiders als Blair en Kok die in de jaren negentig de mensen die ze geacht werden te beschermen willens en wetens uitleverden aan de grillen van de liberale markteconomie.

Die mensen zijn nu eindelijk boos, en terecht.

In Nederland verklaarde premier Wim Kok in 1995 dat de PvdA zijn ‘ideologische veren’ moest ‘afschudden’. Zijn Joop den Uyllezing was geschreven door partij-ideoloog Bram Peper, destijds burgemeester van Rotterdam. Maar de frase over het afschudden van de ideologische veren kwam niet uit diens pen. Die was bedacht door zijn toenmalige echtgenote Neelie Kroes, liberaal in hart en nieren. Beter is de overgave van de sociaal-democraten niet te illustreren. Want dat was het, wat wel ‘de derde weg’ werd genoemd: een laffe onderwerping aan de markt. De paarse regeringen Kok I en II voegden de daad bij het woord en deden land én het linkse zelfvertrouwen in de uitverkoop.

Frans Timmermans formuleerde in zijn toespraak nieuwe ideologische veren. Sanders in de VS en Corbyn in Groot-Brittannië gingen hem voor, en niet zonder succes. Timmermans had in Lissabon de working class rock-’n-roll van Jett Rebel meegenomen als de muziekscore bij zijn boodschap – Bruce Springsteen was zeker verhinderd.

Het mag van mij nog wel wat feller, uitgesprokener, harder. ‘De markt’ heeft genoeg gesloopt, de macht van het grote bedrijfsleven is voldoende uit de klauwen gelopen. Links heeft zich lang genoeg als een geslagen hond gedragen. Maar het was hoe dan ook mooi, die gebalde vuist. Hopelijk heeft Lodewijk Asscher er inspiratie uit geput.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.