Rondvraag

'Het was alsof we naar Uitzending Gemist van 20 jaar geleden keken'

Nieuwsuur zond gisteravond het eerste verkiezingsdebat uit voor de verkiezingen van de Provinciale Staten. De lijsttrekkers van de Eerste Kamer ogen als een stelletje has-beens. Is dat wel de bedoeling?

Lijsttrekkers (VLNR) Thom de Graaf (D66), Loek Hermans (VVD), Elco Brinkman (CDA) en Tiny Kox (SP) na afloop van het tv-debat van Nieuwsuur in de Eerste Kamer, in aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen van 18 maart. Beeld anp

Wim Voermans, hoogleraar Staatsrecht:

'Het was een kijkje in het verleden, het deed me denken aan debatten uit de jaren tachtig, begin jaren negentig. Loek Hermans die wat ouwelijk praat en Elco Brinkman met zijn eigen archaïsche CDA-stieltje. Een kijkje in het verleden, politici uit een ander tijdperk als het ware. Het gaat tegenwoordig anders en vooral sneller in de politiek.

Je kunt je trouwens afvragen: wie vertegenwoordigt die Eerste Kamer eigenlijk? 80 procent heeft een academische titel, 20 procent is hoogleraar, 40 procent is jurist. De senaat is dus eerder een afspiegeling van de Vereniging Nederlandse Universiteiten, in het bijzonder de juridische faculteit, dan van de samenleving.

Overigens ging het de helft van de tijd over onderwerpen waar de provincies niet en ook de Eerste Kamer nauwelijks over gaat, zoals veiligheid en terrorisme. De lokale stem werd zeer gemist, de senatoren hebben, lijkt het, geen echte connectie met wat er in de provincies gebeurt. Afgezien van de windmolens ging het weinig over provinciale zaken. Alleen de PVV sneed het onderwerp over de Groningse gaswinning aan. Verder toch vooral Haagse onderwerpen.'

CDA-lijsttrekker Elco Brinkman. Beeld anp

Jan-Willem Wits, communicatie-expert:

'De Eerste Kamer is bedoeld voor pensionado's; je kunt er niet genoeg rollators hebben staan. De Tweede Kamer is er voor het sprankelende politieke debat. Eerste Kamerleden zijn bedachtzame lieden die losstaan van de politieke hectiek, rustig debatteren of het allemaal wel wijs is wat 'de overkant' heeft bedacht.

Het hele format van de Tweede Kamerverkiezingen is nu één op één gekopieerd. Deze senatoren heten opeens lijsttrekkers, terwijl het gewoon fractievoorzitters zijn. Ze moesten zich met politieke oneliners profileren, maar de Eerste Kamer is het enige democratische orgaan dat zonder verkiezingsprogramma's wordt gekozen.

Je voelt dat het niet authentiek of natuurlijk voor ze is. Het klopt niet en levert kortsluiting op bij de kiezer. De enige die er wel bedreven in was, was keffertje Faber van de PVV. Al leek die zo uit 'Alo Alo!' weggelopen.

Of politieke partijen dan andere types naar voren moeten schuiven? We staan op een kruispunt. Of we laten Eerste Kamerleden hun oude rol spelen waar ze urenlang ouwehoeren, het liefst zo vergrijsd en saai mogelijk. Of we maken de Eerste Kamer net zo politiek als Tweede Kamer en zetten er types als Faber neer. Alleen moet je je in dat geval afvragen: wat is dan nog de toegevoegde waarde van de Eerste Kamer?

Nu was het alsof we naar een uitzending gemist van twintig jaar geleden zaten te kijken. Daar help je niemand mee, ook de kiezer niet. Het is tijd voor reflectie over bestaansrecht van de Eerste Kamer. Op deze manier was het een slecht toneelstuk. Of je verandert het script of je verandert de spelers. Dit gaat niet samen.'

PVV-lijstrekker Marjolein Faber tijdens het tv-debat van Nieuwsuur in de Eerste Kamer. Beeld anp

Jack de Vries, spindoctor:

'Lijsttrekkers voor de Eerste Kamer moeten passen bij het beeld van een 'Chambre de réflexion'. Het is minder politiek dan de Tweede Kamer, dat komt tot uiting in een andere manier van presenteren en debatteren.

Het debat was gemankeerd: Eerste Kamerleden moesten de rol van Tweede Kamerleden spelen. Het is alsof je een verdedigend elftal vraagt opeens aanvallend voetbal te spelen.

Ik miste het provinciale element. Of maak het meer provinciaal en nodig provinciale lijsttrekkers uit. Of doe wat Rutte zegt en maak er een referendum over kabinetsbeleid van. Zet in dat geval de landelijke kopstukken in.'

Beeld anp

Wouke van Scherrenburg, journalist:

'Of het belegen types zijn? Marleen Barth is de jongste, kun je nagaan. Maar mij als 65-plusser stoort dat niet. Voor de Chambre de réflexion mag je wel een zekere leeftijd hebben. Het zijn per slot senatoren.

Dat we lang dezelfde gezichten in de Eerste Kamer hebben, is ook een teken van stabiliteit. Als er te veel wisselingen zijn, zegt iedereen: wat een duiventil is dat. Je kunt het nooit goed doen in de politiek. Ik vond het grootste ongemak dat je een aantal heren en dames zag staan waar wij straks niet op stemmen. Dat is het idiote van het huidige systeem. Verder waren er te veel onderwerpen waardoor de senatoren bleven steken in oneliners.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden