Opinie Revolutiejaar '58

Het ware revolutiejaar was niet ’68, maar ’58

Uitvindingen van 1868 leidden in 1958 tot een revolutie in huishouden, gezondheid, voedsel en vervoer.

Het Atomium op de Wereldtentoonstelling in Brussel, 1958. Beeld Getty

Parijs ’68! Deze maand is het vijftig jaar geleden dat de revolutie, het hoogtepunt van de jaren ’60 plaatsvond. Nadat de flowerpower was overgewaaid van San Francisco naar Parijs, kwam de coming out, de nieuwe tijd, de ultieme vrijheid, ook naar Nederland. De ontzuiling was definitief ingezet, alles moest kunnen en de afrekening met het verleden was compleet. Gezag, kerk, seksuele moraal; alles ging op de helling voor dat ene dat echt telde: vooruitgang.

En toch: revolutie? Volgens de Amerikaanse hoogleraar Robert Gordon (zie zijn boek The Rise and Fall of American Growth) zijn de grote uitvindingen juist rond 1868 gedaan en vervolgens in de wereld toegepast, geperfectioneerd, goedkoper geworden en daardoor toegankelijk voor vele miljoenen mensen. Het gaat om de brede toepassing van elektriciteit, hygiëne in de gezondheidszorg, technologie in de landbouw, vervoersmiddelen en de telefoon.

De afronding en de toepassing culmineerden zo rond 1958. Een meer bepalend jaar dan 1968. Zeker, stickies, slapen op de dam en communes moesten de burgerlijkheid en de truttigheid van de oude tijd vervangen. Maar toch, waren de jaren zestig wel de echte jaren van vooruitgang? Veel meer was het einde van de jaren vijftig memorabel. De oorlog was voorbij en de wederopbouw was voor een belangrijk deel gerealiseerd, de industrie draaide weer en rond die tijd werd in Groningen het eerste gas gevonden. Basis voor de welvaart die ons daarna zoveel zou brengen. Geen gesjouw meer met hout, turf, kolen. Geen koolmonoxide, vervuiling en andere nadelen. Er kwam in hoog tempo een gasnetwerk in Nederland.

De AOW deed zijn intrede en mensen hoefden niet meer bang te zijn voor armoede. Er kwam geld, export en Nederland ontwikkelde zich in rap tempo. Mei ’58, zestig jaar geleden. De wereldtentoonstelling vindt plaats in Brussel. Brussel is even hoofdstad van de wereld. De uitvindingen volgden elkaar snel op én werden snel toegankelijk voor het grote publiek.

En Brussel liet het allemaal zien. Expo 58, te bereiken via het nieuwe vliegveld Zaventem, was ‘het wonderlijke feest van de fifties’ met het Atomium als middelpunt. Groot winstpunt was bijvoorbeeld dat door genoemde uitvindingen en toepassingen van 1868 en daarna het huishouden, gezondheid, voedselvoorziening en transport werden geperfectioneerd. Verandering in het meest nabije voor mensen. Dit was echte vooruitgang, want hierdoor ging het huishouden vele malen sneller, zodat vrouwen meer tijd kregen om bui-tenshuis te gaan werken. De vrije tijd nam toe, waardoor ruimte kwam voor vakanties en andere ontspanning.

Philips was koning met zijn apparaten, waaronder de televisie en andere elektronica. De auto maakte spectaculaire verbeteringen door gedurende de jaren 50, vliegen werd gewoner en de ruimtevaart ging echt van start met de Spoetnik. Internationaal waren er doorbraken met de Verenigde Naties en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. En deze verbeteringen, nuttige ontwikkelingen en zaken die het leven veraangenamen, werden vertoond in de meidagen van 1958: de nieuwe tijd.

Natuurlijk zullen we mei ’68 nooit vergeten. Het openlijke drugsgebruik, de hippies en de sit down-acties aan de ‘Karl Marx-universiteit’ in Tilburg. Alleen moeten we ons realiseren dat dit ietwat elitaire luxegedrag afkomstig was van vaak welvarende studenten, voor wie het protest eenvoudig te financieren was. Zeker na de verworvenheden van revolutiejaar 1868 en de perfectionering in de jaren 50. Misschien was mei ’68 cultureel de revolutie, maar mei ’58 was de vooruitgang. Dat de beeldvorming vaak anders is, komt door de kleurrijke beelden van de flowerpower-tijd, waardoor de jaren 50 (geen kleuren-tv) in het nadeel waren en wat grijs, duf en saai overkomen.

De magie van mei ’68 is er enkel nog doordat de generatie van toen zich geweldig voelde en nooit afstand heeft kunnen nemen van haar positie en zelfbeeld. De zelfverzekerdheid van de stickierokende protestgeneratie is er nog steeds. We moeten deze weken zeker herdenken, maar dan de vooruitgang van de jaren 1868 en 1958.

Frank A.M. van den Heuvel is ­bestuurslid van Socires, denktank voor maatschappelijke vraagstukken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.