Opinie

Het verslaan van IS zal een lange adem vergen

De nu één jaar durende strijd tegen IS verloopt moeizaam. Een overwinning vergt tijd en geduld.

IS toont zich een taaie tegenstander die verliezen compenseert met verrassingsoffensieven elders.Beeld AP

Op 8 augustus 2014 gooiden Amerikaanse jachtvliegtuigen de eerste bommen op Islamitische Staat (IS). De internationale coalitie, waarvan Nederland deel uitmaakt, heeft sindsdien bijna zesduizend luchtaanvallen uitgevoerd. Volgens Washington zijn tienduizend IS-strijders omgekomen. Het grondgebied onder controle van het kalifaat in Irak en Syrië zou met 25 procent zijn verminderd.

Het klinkt als een succes. De coalitie is binnen een jaar van fase 1 (stoppen opmars IS) naar fase 2 gegaan (terugdringen IS). Maar in werkelijkheid toont IS zich een taaie tegenstander die verliezen compenseert met verrassingsoffensieven elders. Dit voorjaar veroverde IS eerst Ramadi, hoofdstad van de Iraakse provincie Anbar, en vervolgens Tadmur/Palmyra in Centraal-Syrië. De troepen van het kalifaat blijven op sterkte.

Rekruten

Onlangs schatte de CIA het aantal IS-strijders op 30- à 40 duizend; dezelfde schatting als in augustus 2014. IS lijkt verliezen vrij eenvoudig op te vangen met nieuwe rekruten uit andere delen van de wereld, geholpen door een geoliede pr-campagne via internet en de sociale media.

In de Verenigde Staten is twijfel ontstaan over het nut van de luchtcampagne. Luitenant-generaal Robert Neller, de nieuwe commandant van het US Marine Corps, stelde onlangs dat er een patstelling is ontstaan. Senator John McCain meent zelfs dat IS aan de winnende hand is. In Den Haag drukt men zich wat voorzichtiger uit. De ministers Koenders en Hennis-Plasschaert omschrijven IS in een Kamerbrief als 'een weerbarstige tegenstander'.

Doorslaggevend is de strijd op de grond; daarover is iedereen het eens. De situatie kan veranderen door de Turkse deelname aan de strijd tegen IS. Optimisten spreken van een game changer, omdat IS niet langer gebruik kan maken van Turkije als afzetgebied voor de illegale verkoop van olie en als aanvoerlijn voor nieuwe buitenlandse strijders.

Oorlog binnen oorlog

Ook dat klinkt mooi, maar het gaat voorbij aan Ankara's prioriteit: de strijd tegen Koerdische militante bewegingen zoals de PKK in Irak en de YPG in Noord-Syrië. Met de Turkse luchtaanvallen op de PKK is het Koerdisch-Turkse bestand - sinds 2012 van kracht - aan flarden geschoten. Zo dreigt een nieuwe oorlog binnen een oorlog. Het risico bestaat dat Turkije de game spoiler wordt, die de eensgezindheid van het anti-IS-front op de grond gaat verstoren.

Wat te doen? Militair is er geen alternatief voor de huidige samenwerking tussen de luchtmachtcoalitie onder Amerikaanse leiding en de grondtroepen van de regionale spelers. De laatste verdienen wel verdere versterking. Dat impliceert wapenleveranties, maar vooral opvoering van trainingprogramma's. Slechts 17 van de 60 anti-IS-coalitiegenoten zijn hierbij betrokken.

In het afgelopen jaar hebben de VS ongeveer elfduizend Iraakse militairen en Koerdische peshmerga getraind; de Europese landen, waaronder Nederland, nog eens 3.500. Het zet te weinig zoden aan de dijk tegen IS, dat zich blijft versterken.

Dick Zandee.Beeld .

Verzwakt

Het kalifaat moet ook zo veel mogelijk via andere wegen worden verzwakt. Vooral door de vermindering van de inkomsten van IS. Een mogelijke Turkse actie - liefst in samenwerking met Syrische oppositiegroepen - om de resterende toegangswegen vanuit IS-gebied in Syrië naar Turkije af te sluiten, moet niet op voorhand worden afgewezen.

Wel moet Turkije het grensgebied dat nu in handen is van de Syrische Koerden, ongemoeid laten. Amerikaanse en Europese druk is nodig, richting Turkije én Koerden. In Irak moet een gemeenschappelijke strijdmacht van het Iraakse leger en de sjiitische milities worden opgezet. De soennieten in Noordwest-Irak hebben teveel slechte ervaringen met sjiitische strijders. Dat vergt tijd en geduld. Een Amerikaanse generaal sprak onlangs over 'een probleem van ten minste tien jaar'. Dat is wellicht nog een optimistische inschatting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden