Het verraad van de feministen

Dit is de bekorte versie van de speech die de auteur donderdag hield bij de presentatie van het boek 'Heilige identiteiten' van Machteld Zee.

Moslima's in het Rotterdamse straatbeeld. Beeld anp

Het was me een grote eer dat Machteld Zee mij 'als feminist' uitnodigde om het eerste exemplaar van haar boek Heilige identiteiten in ontvangst te nemen. Feminist is het enige etiket waarmee ik mezelf zonder aarzeling tooi. Niettemin gebiedt de eerlijkheid te constateren dat ook feministen zich schuldig hebben gemaakt aan het vergoelijken van wandaden gebaseerd op de islam. Dat is bizar, want, zoals feministische moslima's al decennia geleden aantoonden: juist de rechten van vrouwen staan op het spel.

De verhoudingen tussen de seksen vormen de core business van alle patriarchale geloven, en de wereldwijde vrouwenbevrijdingsbeweging van de jaren '70 vormde een van de voornaamste drijfveren van het antiwesterse islamistische offensief van de afgelopen decennia.

Toch kwamen de feministen niet in het geweer, op enkele witte raven na.

Kate Millett, auteur van het briljante Sexual Politics, demonstreerde in 1979 in Teheran samen met duizenden Iraanse feministen tegen het invoeren van de hoofddoek door Khomeiny, waarna ze werd gehoond door links dat hem verwelkomde als antikoloniale held. Andreas Burnier waarschuwde in 1984 tegen de 'extreem seksefascistische' islam. Cisca Dresselhuijs liet weten geen hoofddoekdraagsters te willen in haar Opzij-redactie, en gelukkig hebben we nog altijd Elma Drayer.

Maar toch.

Het seksueel geweld in onder meer Keulen illustreerde afgelopen jaarwisseling op schrille wijze hoezeer de massale aanwezigheid van mannen uit primitief-patriarchale culturen de vrijheid van vrouwen bedreigt. Niettemin zagen de directeur van emancipatie-instituut Atria en een juriste van het Clara Wichmanninstituut het als hun taak het verband tussen seksueel geweld en de achtergrond van de daders in krantenstukken en voor de televisie te relativeren. En dan te bedenken dat het Clara Wichmanninstituut al jarenlang fanatiek actie voert tegen de ongevaarlijke SGP.

Aan de sluipende islamisering van onze samenleving maken feministen zich eveneens medeplichtig. De hoogleraar Kunst, Cultuur en Diversiteit van de Universiteit Utrecht bepleit een verbod van afbeeldingen van naakt in de openbare ruimte, met als argument dat iedereen zich in onze multiculturele samenleving thuis moet voelen.

Wie had verwacht dat de Nederlandse feministen zouden juichen toen een zwarte vluchtelinge, ontkomen aan een gedwongen huwelijk, de moed had zich ondanks doodsbedreigingen uit te spreken tegen haar onderdrukkende geloof, kwam bedrogen uit. Het lijkt me nog altijd onwaarschijnlijk dat het valse VARA-filmpje in 2006 had kunnen resulteren in de verbanning van Ayaan Hirsi Ali uit ons land als feministen haar massaal hadden gesteund. Maar het tegendeel was het geval.

Het is bijna te gênant om op te rakelen, dat feministische wetenschappers protesteerden toen Hirsi Ali een expositie in Westerbork zou openen over de vervolging van homoseksuelen. Ze mocht eens kwaad spreken van de islam - wat ze gelukkig inderdaad deed.

Ayaan streed tegen vrouwenbesnijdenis. Een van mijn collega's uit de tijd dat ik vrouwenstudies doceerde aan de VU noemde mij 'gewoon de Gestapo', omdat ik bepleitte dat ouders die hun dochters laten verminken strafbaar zouden moeten zijn; ik kwam daarmee namelijk achter de voordeur. Ze is zojuist benoemd tot hoogleraar 'Burgerschap en morele diversiteit' aan de Universiteit voor Humanistiek. Een feministisch antropologe aan de VU propageerde in de jaren '80 een 'klein sneetje'. Als we niet een tikje clitoridectomie toestonden raakten 'die' vrouwen hun positie op de huwelijksmarkt kwijt, luidde haar arrogante argument.

Hoe valt dit beschamende gebrek aan solidariteit met zich bevrijdende moslima's te verklaren?

Ayaan Hirsi Ali in 2006, op de dag van haar afscheid van politiek Den Haag. Beeld anp

Wat Ayaan betreft vrees ik dat zij de geleerde woede over zich afriep omdat zij de wereldvreemde wetenschapsters welbeschouwd voor gek zette. Met al hun vergoelijking van de islamitische vrouwvijandigheid werden ze feministisch gepasseerd door een lid van de 'doelgroep' waarover zij steeds hadden beweerd dat die 'zo ver' nog niet was.

Meer in het algemeen zijn feministen niet ontkomen aan het verlangen zich als sophisticated kosmopoliet te verheffen boven het bekrompen volk. Helaas verloren ze daarbij het verschil tussen clitoridectomie en couscous bij de iftarmaaltijd uit het oog.

Gehecht als ze waren geraakt aan hun kritische positie ten opzichte van de eigen samenleving en overheid, vergaten ze bovendien dat het vrije Westen nogal wat zegeningen biedt, en lieten ze zich in de luren leggen door de antikoloniale retoriek van de jihadi's.

En dan was er die jaren '70-vrees om 'rechts' te zijn. Ook zo'n valkuil. De geschiedenis leert dat vrouwen van traditioneel links net zo weinig heil mogen verwachten als van confessioneel rechts. Voor seksekwesties zijn de begrippen links en rechts bij uitstek on-bruikbaar.

Dit alles leidt tot de belangrijkste dwaalweg: het onderdrukkingsparadigma. Aan mijn eigen afscheid van het communisme, midden jaren '70, heeft de vrouwenbeweging stevig bijgedragen. Het feminisme werkte als een eye-opener voor het achteraf gezien nogal banale besef dat ook in de arbeidersklasse de macht ongelijk was verdeeld. The Working Class has Two Sexes. En precies datzelfde geldt natuurlijk voor elk collectief dat zichzelf definieert als onderdrukt.

Wonderlijk genoeg pasten feministen die les wel toe op bijvoorbeeld het christendom maar regredieerden ze zodra het migranten betrof tot de retoriek van sekseneutrale 'kanslozen' die werden 'buitengesloten'. Toch is behoud van 'eigen cultuur' niets anders dan het behoud van de cultuur van mannen die hun vrouwen op driehoog achter opsluiten. Ook zielige mensen kunnen anderen onderdrukken.

Met Machteld Zee lijkt een nieuwe generatie feministen op te staan, zij het vooralsnog meer búiten dan in Nederland. Belangrijk is bijvoorbeeld de Amerikaans-Egyptische auteur Mona Eltahawy, die naar aanleiding van het seksueel geweld op het Tahrirplein het indrukwekkende essay Why do they hate us? publiceerde. Die nieuwe generatie offert de feministische idealen niet op aan politiek correcte blindheid.

Zee's onderzoek naar de gang van zaken in enkele Engelse shariaraden, die, voorspelbaar, voornamelijk echtscheidingszaken betreft, vormt een belangrijke waarschuwing. Er zijn juristen die het toestaan van shariaraden zien als het toppunt van ruimdenkendheid. In werkelijkheid zouden we daarmee moslima's ook nog het laatste bastion, de bescherming van de wet, ontnemen. Zee heeft gelijk: Dat mag niet gebeuren. Eén wet voor iedereen.

Machteld Zee, Heilige identiteiten; Op weg naar een shariastaat? (Querido).

De volledige versie van de lezing van Jolande Withuis vindt u hier.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden