Column

'Het verjaagde spook' als beproefde onderhandelingstactiek

Van vroeger, toen we als krant alle schermutselingen in het afkortingenrijk van de sociale zekerheid nog op de voet volgden (WAO, WIA, Wajong, Pemba, Bijstand, het hield niet op, zodra je erin was geslaagd een regeling te doorgronden, werd-ie afgeschaft) herinner ik me 'het verjaagde spook' als beproefde onderhandelingstactiek.

Premier Mark Rutte en Diederik Samsom (Pvda) in gesprek in de wandelgangen van de Tweede Kamer. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Dat ging als volgt: eerst kondigde een minister een diepe ingreep aan in de WAO/WIA/Wajong/Bijstand/AOW of iets aanpalends. Vervolgens kwamen de belangengroeperingen in het geweer, er werd op fluitjes geblazen op het Malieveld of op het Museumplein en er kwamen ludieke acties met T-shirts. In de kranten en op televisie verschenen grote, invoelende interviews met de toekomstige gedupeerden, wier leven in een hel zou veranderen als de wrede voornemens werkelijkheid zouden worden.

Dit ging een tijdje door. Totdat verslaggevers na een doorwaakte nacht posten bij de deur van een vergaderzaaltje waarin steevast 'op het scherp van de snede' werd onderhandeld, konden melden dat 'ze' eruit waren: de aangekondigde ingreep werd verzacht, er zou nog maar een klein beetje ingegrepen worden.

Iedereen blij, kranten kopten 'WAO gered' of woorden van gelijke strekking, de vakbonden konden een held naar voren schuiven en leden bijschrijven (ik heb het over geruime tijd geleden), en over de kleinere ingreep werd alleen nog maar zachtjes gemokt, want het had veel erger kunnen zijn, dat hadden de mensen met eigen ogen gezien. Het is een geniale manier van pijn verspreiden, omdat er voor alle betrokken partijen de illlusie van winst omheen hangt. De methode is uiteraard niet voorbehouden aan de sociale zekerheid; in alle gewesten is hij beproefd en goedgekeurd.

Een variant hierop is helemaal van de aangekondigde ingreep afzien. Met een beetje handigheid valt zoiets door alle onderhandelende partijen zelfs uit te leggen als 'er komt extra geld bij'. Virtueel klopt dit: het imaginair ingetrokken bedrag komt er imaginair weer bij. Zo eenvoudig is het om mensen gratis blij te maken. Eerst bedreig je ze, daarna vertel je ze dat je eigenhandig de dreigementen de kop in hebt gedrukt. Ze zullen nog dankjewel zeggen ook.

Afgelopen maandag was het Prinsjesdag. Hij viel wat vroeger dan gebruikelijk, want verkiezingstijd nadert en dan kun je als regeringspartij niet vroeg genoeg beginnen met rondfluisteren dat er succesvol spoken zijn verjaagd. Dus mocht de staatssecretaris van Volksgezondheid alvast aankondigen dat hij een geplande bezuiniging van 500 miljoen euro op verpleeghuizen en gehandicapteninstellingen voor 2017 intrekt.

De zorgen, de stress, de slapeloze nachten: ze waren nergens voor nodig, Martin van Rijn heeft een potje gevonden, net op tijd voor een investering in de populariteit van de PvdA in de gezondheidszorg - maar dat laatste is toeval. 'De zorg is klaar voor de toekomst', zei Van Rijn; het zijn woorden die we ongetwijfeld zullen terugvinden op de lijst met oneliners voor de verkiezingsstrijd. 'Fantastisch nieuws!', reageerde de ouderenclub ANBO en het hele belangenveld beaamde dit en roemde omstandig het eigen aandeel in dit resultaat. Iedereen winnaar, het blijft een van de schitterende rituelen uit de polder.

De VVD 'investeert' ook: 300 miljoen euro in defensie en eenzelfde bedrag in politie en justitie. Daarmee worden eerdere ingrepen deels ongedaan gemaakt. 'Investeren' klinkt fraaier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.