Commentaar

Het uur van de waarheid voor de Europese Unie

Populisme dat zich inlaat met nationalisme voedt de middelpuntvliedende krachten in de Europese Unie.

Demonstranten in Madrid. Beeld getty
Demonstranten in Madrid.Beeld getty

Na de opstand van de Griekse kiezers die vorige week Syriza aan de macht hielpen, was het dit weekend de beurt aan Podemos. In de straten van Madrid maakte deze beweging duidelijk dat ook het geduld van de Spaanse kiezers begint op te raken. Podemos gaat in de peilingen op kop en kan bij de verkiezingen dit jaar een serieuze bedreiging vormen voor enerzijds de door schandalen geplaagde regeringspartij Partido Popular en anderzijds de uitgebluste socialisten.

De kiezers in met name Zuid-Europa hebben genoeg van de bezuinigingspolitiek van de eurozone en laten zich steeds minder gelegen liggen aan de gevestigde partijen die tegen wil en dank die politiek in de praktijk brengen. Naarmate het economisch herstel langer uitblijft, de werkloosheid groeit en de schuldenlast steeds zwaarder drukt, neemt de overtuigingskracht van de zittende regeringen en de gevestigde partijen in de eurozone af. Dat zal blijken bij tal van verkiezingen die in 2015 in de EU worden gehouden.

Pablo Iglesias, de leider van Podemos Beeld getty
Pablo Iglesias, de leider van PodemosBeeld getty

Om aantrekkelijk te worden voor investeerders en om overeind te blijven in de mondiale concurrentieslag ontkomen de zuidelijke eurolanden er uiteindelijk niet aan om hun arbeidsproductiviteit flink te verhogen, de corruptie terug te dringen, effectief belasting te heffen en de bureaucratie aan te pakken. Aan zo'n programma kunnen links-populistische bewegingen als Syriza en Podemos in principe een wezenlijke bijdrage leveren.

Intussen geeft het te denken dat Syriza in zee is gegaan met de extreem-rechtse Griekse Onafhankelijkheidspartij. Hetzelfde geldt voor de meegaande houding van Syriza met het Rusland van Poetin. Kennelijk voelen de links-radicalen in Athene zich niet te goed om de nationalistische kaart te trekken. Dit verbindt hen weliswaar met populistische bewegingen in Frankrijk, Duitsland, Nederland en Engeland, maar dat levert uiteindelijk alleen maar negatieve energie op. Want het enige dat de populisten in Europa gemeenschappelijk hebben, is de vijand: het euro-establishment.

Dat heeft het Europese project steeds als een vanzelfsprekende zegen beschouwd, die niet aan de kiezers behoefde te worden uitgelegd. Nu de gevestigde partijen door het europopulisme in de verdediging zijn gedrukt, ligt bij hen de bewijslast. Het uur van de waarheid heeft voor de EU geslagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden