Het schort aan eenduidig buitenlandbeleid

Vluchtelingen In plaats van barricades op te werpen, moet Nederland ook buiten de EU asielaanvragen toestaan.

Foto An-Sofie Kesteleyn

Bij ons in Nederland voelt het al als lente, maar spoedig warmt het ook weer op in andere delen van Europa. Over een week of zes wordt de Middellandse Zee rustiger, smelt de sneeuw op de Balkan en is de route naar Europa voor heel veel vluchtelingen weer begaanbaar. De Europese regeringsleiders zullen daarom in hun vergadering komende maand een oplossing moeten vinden. Het is erop of eronder.

Verder dan grenzen sluiten en de druk opvoeren op Turkije om vluchtelingen daar tegen te houden, zijn ze nog niet gekomen. Zij maken elkaar nog steeds wijs dat een daling van het aantal vluchtelingen in Europa kan door grenzen te sluiten. 'Dichtbij nul vluchtelingen' wil premier Mark Rutte. Dat wil ik ook, maar zolang de oorzaken van vluchten - oorlog en geweld - niet dicht bij nul komt, zijn het maar stoere woorden.

Judith Sargentini is Europarlementariër voor GroenLinks. Foto -

Ondertussen komen lidstaten hun beloftes niet na: geld voor betere opvang buiten Europa komt nauwelijks los, het VN-voedselprogramma wacht op het beloofde geld en asielzoekers wachten totdat eindelijk Europa de bedden beschikbaar stelt om schrijnende gevallen op te nemen.

Het is dan ook schrijnend te lezen dat Samsom en Rutte nu komen met een veerboot om vluchtelingen linea recta terug te varen naar Turkije: een land waar mensenrechten zwaar onder druk staan. Collectief lijkt vergeten dat vluchtelingen weg vluchten van ellende. Collectief lijkt de gedachte te zijn dat 'ze' komen om hier te profiteren. Een vluchteling besluit niet om in ellende te blijven zitten omdat de Veerdienst Samsom & Co ze mogelijk weer terugbrengt. Smokkelaars zullen net als de afgelopen jaren nieuwe routes en manieren vinden.

Vrede in Syrië is ver weg. Er komen steeds meer vluchtelingen bij. De oplossing voor de vluchtelingencrisis bestaat en heet wereldvrede. Tot het zover is, zullen we de situatie moeten managen. Dan moet je durven erkennen dat we veel meer mensen moeten opvangen, in heel Europa. En zou je je moeten schamen om met een maximum te komen van 250 duizend per jaar op een bevolking van 500 miljoen. Het zouden vijfhonderd bedden zijn op een stad als Amsterdam.

De enige regeringsleider die die werkelijkheid onder ogen ziet, is Angela Merkel. Zij houdt de Europese regeringsleiders voor dat we simpelweg met de vluchtelingencrisis moeten dealen: 'Wir schaffen dass.'

Maar haar steun brokkelt af. Raadsvoorzitter Tusk laat haar vallen, regeringsleiders distantiëren zich. Hoe lang zal de CDU haar nog steunen? Wat als Merkel het veld moet ruimen? Dan verdwijnt het laatste drupje leiderschap in deze crisis. Dan houdt niemand de regeringsleiders nog tegen om de buitengrens te barricaderen.

En wat krijgen we dan? Dan ontstaan er gigantische kampen aan onze Europese buitengrenzen, zoals we die nu kennen in bijvoorbeeld Calais. Maar dan veel erger, groter en niet te controleren.

Moet je je eens indenken wat er dan gebeurt aan de Europese grenzen. Een situatie als Calais, maar dan met honderdduizenden. Stel dat die opeens toch maar besluiten om en masse in beweging te komen. Wat verwachten we dan van die Europese grenswachten? Wat kunnen ze doen?

Dat soort situaties is koren op de molen van de communicatiemachine van Daesh (IS, red.). Als we aan de grens van Europa een mega-krottenkamp laten ontstaan om de vluchtelingenstroom dicht bij nul te laten komen dan creëren we een kruitvat van ellende dat niet te overzien is.

Inderdaad, er is onvoldoende draagvlak voor het opnemen van hele grote aantallen vluchtelingen in Europa. Draagvlak moet je maken. Want hoe je het ook wendt of keert: zolang Daesh, Assad en ander schorem het leven van tandartsen tot kunstenaars, kinderen, studenten en al die anderen die een samenleving vormen onmogelijk maken, zullen vluchtelingen blijven komen. Ook al moeten ze daarvoor hun leven wagen, met z'n honderden maandenlang in een azc de dag doorkomen met niks doen na een helse tocht over land en zee. Een oplossing voor de oorlog biedt werkelijk soelaas, maar het schort aan eenduidig buitenlandbeleid.

Het Nederlands voorzitterschap kan zich daarom beter richten op humane opvang, recht op werk en opleiding. En op de mogelijkheid om buiten Europa asiel aan te vragen: dan zorg je ervoor dat een belangrijke basis voor de mensensmokkelmarkt wegvalt. Een vluchteling kan dan namelijk gewoon met het vliegtuig komen.

Dan creëert het draagvlak en voorkomt het de ellende aan de Europese grens en in Nederlandse wijken. Helaas kiezen de politieke leiders voor een zelfde aanpak als bij de economische crisis: de problemen zien ze aankomen, maar uit angst voor het eigen electoraat durven zij niet te kiezen voor echte oplossingen.

Judith Sargentini is europarlementariër voor GroenLinks


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.