Het referendum was een unaniem belachelijk succes - het volgende kan alleen nog maar beter worden

Het was, alle vertwijfeling van mensen die het nieuwe vrezen ten spijt, een topreferendum, dat over de sleepwet. Er kwamen een hoop mensen opdagen, ze zeiden weloverwogen ja of nee, en toen eenmaal duidelijk was dat het een njet was geworden, nam het kabinet het advies ter harte en ging de boel aanpassen. Gisteravond lekten de eerste contouren van de tegemoetkomingen aan de mensen in het land uit: er komt mogelijk minder willekeur en inhaligheid bij het verzamelen van data door de veiligheidsdiensten, onze gegevens kunnen wellicht niet zomaar ongecontroleerd worden meegegeven aan de eerste de beste onfrisse bevriende natie, misschien wordt de bewaartermijn ingekort.

Het was, kortom, een unaniem belachelijk succes. Al is het maar omdat ik me nu al verheug op de strapatsen van de hulptroepen van Sybrand 'Hier ga ik besluiten dat we het referendum niet beschouwen als een echt referendum' Buma, die ons de komende weken zullen proberen wijs te maken dat het bijstellinkjes zijn uit de categorie: 'O, je lust geen boontjes? Dan doen we er een laagje ketchup overheen.'

Het volgende referendum kan alleen maar nog beter worden. Dat moet gaan over de vraag in hoeverre de overheid bij ontstentenis van een donorverklaring ervan mag uitgaan dat een overledene geen bezwaar heeft tegen het ter beschikking stellen van zijn organen. De kwestie is glashelder. Er is heel veel bekend: over de behoefte aan donororganen, over de regelingen in andere landen, over de te verwachten effecten van een wetswijziging, over de vreugde die een donororgaan kan brengen, over de medische mogelijkheden en complicaties. Er spelen kwesties van moraal, geloof, altruïsme, staatsdwang en zelfbeschikking mee. Ingrediënten voor een schitterend maatschappelijk debat in de aanloop naar een volksraadpleging.

Bij referenda heb je altijd een groepje dat bezorgd zegt dat de zaak die ter tafel ligt 'te ingewikkeld' is - niet voor henzelf uiteraard, maar voor de buurman en je moet er toch niet aan denken dat diens achterlijke neefje er óók iets van mag vinden. Er valt veel te zeggen over orgaandonatie, maar dat het 'te ingewikkeld' zou zijn voor een willekeurige burger om zich principieel voor of tegen een systeem van 'geen bezwaar, tenzij' te verklaren, valt daar niet onder. Dat kan zelfs de grootste Buma-achtige die vreest dat het volk uit louter bijvoedertokkies en laagbegaafden bestaat niet volhouden.

Het geestige is dat onder de partijen die het volk vrezen nogal wat tegenstanders van de donorwet zitten. Zo wond het vooruitzicht om via het gevaarlijke, domme gepeupel 'neen' te kunnen zeggen tegen het faciliteren van orgaandonatie het SGP-Kamerlid Roelof Bisschop zo op, dat hij afgelopen weekend dit twitterde: 'Als SGP'er maak ik natuurlijk geen reclame voor organiseren van een referendum. Maar een referendum over de donorregistratie vind ik wel ongelofelijk interessant. Gaat immers iederéén rechtstreeks aan.' Ook bij de SGP zijn ze niet vrij van katholieke trekjes.

Er is één klein dingetje: de procedure voor het aanvragen van een referendum over de donorwet moet rond zijn voordat de Eerste Kamer de wet die referenda mogelijk maakt wegstemt. Opschieten met die handtekeningen dus. Het wordt mooi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.