Opinie

'Het recept luidt: niet bouwen met de handrem erop, maar plankgas'

Bouwen met de handrem erop, juist nu de markt opkrabbelt, zou betekenen dat we niets van het verleden hebben geleerd, schrijft Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling aan de TU Delft.

Beeld anp

Na acht jaar crisis komt er eindelijk weer beweging in de woningmarkt en nu al maant het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gemeenten voorzichtig te zijn met het bouwen van nieuwe huizen (Economie, 13 september). De babyboomers zijn binnen enkele decennia overleden en dan zijn er meer dan genoeg woningen op de markt, zo redeneert het PBL. Deze analyse faalt.

Bouwen met de handrem erop, juist nu de markt opkrabbelt, zou betekenen dat we niets van het verleden hebben geleerd. De woningmarkt is decennia in de tang gehouden met een kunstmatige schaarste, waardoor de prijzen de pan uitrezen en consumen- ten amper keuzevrijheid hadden. Die fout moeten we niet nog eens maken.

Lege kantoren
In hetzelfde rapport constateert het PBL dat er tot 2040 nog zo'n 1 miljoen huishoudens bijkomen. Natuurlijk moeten we met deze raming voorzichtig zijn, maar van een forse toename kunnen we veilig uitgaan, en die mensen zullen toch moeten wonen. Daarnaast bestaat een jaarlijkse vervangingsbehoefte van rond de 15.000 gesloopte woningen.

Herbestemmen van lege kantoren kan een alternatief voor nieuwbouw zijn, zegt het PBL. 7,6 miljoen m2 kantoorruimte staat leeg. Stel dat daarvan 30 procent zich leent voor transformatie naar een woonfunctie, dan levert dat 20.000 woningen op, maar 2 procent van de totale behoefte.

Het PBL stelt alarmerend dat in 2030 ongeveer 50.000 koopwoningen per jaar vrijkomen, omdat de ouderen die er wonen overlijden. Nou en? Jongere huishoudens zullen die woningen kopen. En 50.000 is niet dramatisch veel. Momenteel bieden 65-plussers 80.000 woningen te koop aan. Het gaat om doorgaans populaire woningtypen die aftrek vinden bij verschillende doelgroepen.

Beeld anp

Alleenstaanden
Een ander misverstand is de veronderstelling dat alleenstaanden - de groep die het hardst zal groeien - allemaal in een appartement willen wonen. Onderzoek wijst niet in die richting, integendeel. Eengezinswoningen blijven populair, de woningvoorkeur van jonge mensen is nog tradi- tioneler dan die van hun ouders. We constateren wel een verschuiving naar steden en plaatsen daaromheen.

Wij koersen naar een groter onderscheid tussen groeiregio's, stabiele gebieden en krimpregio's. Natuurlijk moeten bouw- en vernieuwingsprogramma's daarop worden afgestemd. In een groeiregio als Amsterdam bestaat alle reden om volop in te zetten op een gevarieerd bouwprogramma op een variëteit aan locaties. De prijzen stijgen al weer fors. Utrecht volgt. Het recept luidt hier niet 'voorzichtig, met de handrem erop', maar 'plankgas!'

De betaalbaarheid van het wonen staat op het spel. Als we over een jaar of vijf een parlementair onderzoek krijgen naar de enorme stijging van de huizenprijzen tussen 2014 en 2018, kan de commissie haar onderzoek in een dag afronden: 'Het rapport Nieu-we uitdagingen op de woningmarkt van het PBL, daar begon het mee.'

Friso de Zeeuw is praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling aan de TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden