Column Sheila Sitalsing

Het ‘publieke belang’, dat 680 miljoen waard is, blijkt Schiphol

Actieve bemoeienis van de overheid met het bedrijfsleven is nooit groot geweest in Nederland. Industriepolitiek, dat was iets voor de Fransen. Sinds de Nederlandse staat diep in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw miljarden aan staatssteun had vergooid aan Rijn-Schelde-Verolme - een scheepsbouwer die niet opgewassen bleek te zijn tegen de nieuwe tijd en de cadeau gekregen publieke gelden pardoes door het gootsteenputje liet lopen - lieten Nederlandse regeringen bedrijven nog liever failliet gaan dan zelf ondernemertje te gaan spelen met belastinggeld.

Daar was maar goed ook, want waar veel actieve staatsbemoeienis is, zijn het gevaar van corruptie en het eindeloze gejengel van types uit het bedrijfsleven die menen dat zij aan de beurt zijn nooit ver weg. Staatssteun in Nederland nam veelal subtielere vormen aan: van fiscale douceurtjes, van rulings met de Belastingdienst en van Dutch sandwiches, en van beloftes om de dividendbelasting af te schaffen.

Vele decennia later moest ABN Amro eerst bijna verscheurd worden door de markten, en moest de ene na de andere financiële instelling vervaarlijk wankelen, voordat de staat in actie kwam en op grote schaal banken en verzekeraars opkocht. We gaan ze zo snel mogelijk weer verkopen, werd er ter geruststelling bij gezegd.

Dat de regering afgelopen week in het geheim voor 680 miljoen euro bijna 13 procent van de aandelen van Air France-KLM heeft gekocht (overigens via datzelfde op de valreep geredde ABN Amro), ‘om het publieke belang te waarborgen’, en om ‘mee te kunnen praten over de strategie’, en om ‘een actief aandeelhouder te zijn’, zou je dus uitzonderlijk kunnen noemen. De bedoeling is om het belang op te voeren naar ruim 14 procent, net zoveel als de Franse staat heeft. Er kwam een plechtige persconferentie aan te pas, na het sluiten van de beurs.

Dat ‘publieke belang’, dat zo groot is dat er zonder openbaar parlementair debat vooraf tot dusver 680 miljoen euro publiek geld aan besteed wordt, blijkt vooral te bestaan uit Schiphol. Zonder ‘KLM als onmisbare Nederlandse luchtvaartmaatschappij’ kan Schiphol geen hub zijn, zegt de minister, en als Schiphol geen hub is gaat ons vestigingsklimaat naar de filistijnen, en regeringen in Nederland leven voor het vestigingsklimaat. Bovendien zouden er dan 113.900 banen op het spel staan, dat is uitgerekend door een bureau – al weet je nooit zeker hoe goed die bureaus kunnen rekenen.

Zonder KLM rest, kortom, een zieltogend bestaan als Zaventem (pardon: Brussels Airport), en dat is de regering een gruwel, zo valt op te maken uit de brief die de ministers Hoekstra en Van Nieuwenhuizen gisteravond naar de Tweede Kamer stuurden en waarin ze uitleggen waarom de staat deze week zo driftig aan het inkopen is geslagen. Niet voor niets stond Cora van Nieuwenhuizen onlangs in de Volkskrant omstandig uit te leggen dat er van beteugeling van de groei van Schiphol geen sprake zal zijn. Schiphol boven, te allen tijde.

Nog interessanter is de passage in Hoekstra’s brief over beslissingen die in de top van Air France-KLM zijn genomen, zonder Nederland daarover te raadplegen. Zoals de samenwerking met China Eastern Airlines. Sta je als Nederlandse overheid een China-strategie uit te werken, encanailleert ondertussen je nationale vlaggeschip (of nou ja, voormalige vlaggeschip) zich achter je rug om met de Chinezen.

Even had niemand in ‘het groenste kabinet ooit’ het meer over het klimaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden