Tv-recensie Frank Heinen

Het publiek roept 'spring' en politiek en NPO springen

Nog even over de NPO-bezuinigingen. Vrijdag schreef Julien Althuisius al over de plannen om de voorgenomen bezuinigingen af te wentelen op programma’s die de NPO en de VPRO maken: Andere Tijden, Brandpunt+, Tegenlicht. Het geld dat met dat stapsgewijs marginaliseren van die programma’s wordt verdiend, zal worden geïnvesteerd in nieuwe journalistieke vormen. Met het huidige aanbod wordt een steeds kleiner publiek bereikt.

Tenminste, zo legde de NPO-baas Frans Klein het zaterdag in NRC uit. (Enkele weken eerder werd Klein ook al geïnterviewd, door het AD. Uit dat gesprek bleef vooral de opmerking hangen dat hij graag een oliebollentest én een haringtest op NPO1 wil. ‘Sterker, daar heb ik echt een plan voor.’) Minister Slob, sloophamer van dienst, meldde bij de NOS: ‘Een mens lijdt het meest door het lijden dat ie vreest.’ Met andere woorden: doe eens rustig. Soep, niet zo heet, opgediend, enz. Zo erg is het allemaal heus niet.

Nou, zo erg is het wel. Het bezuinigingsonderhandelingsspel overstijgt Klein & Slob, en ook Brandpunt+ en Tegenlicht. Het is zelfs groter dan de vraag wie er schuld heeft aan het mogelijke uitdraaien (sorry: vernieuwen) van een complete NPO-poot. Het is vooral een teken dat geen enkele beslisser in welke sector dan ook in staat lijkt waarde in iets anders uit te drukken dan in euro’s.

Het gaat er niet alleen om wáárop bezuinigd wordt, of kan worden – daarvoor deed collega Althuisius een aantal prima suggesties – maar waaróm er bezuinigd moet worden. Zijn er inhoudelijke argumenten voor? Misschien, maar je hoort ze zo zelden. Wat je wel hoort: teruglopende STER-inkomsten, krimpende doelgroepen, publiek dat al ‘aan zijn trekken’ (dixit: Klein) komt. Altijd weer dat aanspreken van burgers als consumenten, die elk moment naar de concurrent kunnen overstappen. Vergelijk het met ouders van kleine kinderen, die uiteindelijk ook maar appelmoes op het behang gaan smeren, want daar is nou eenmaal draagvlak voor.

De macht van het getal is zo alomtegenwoordig dat het vooral vertederend naïef wordt gevonden als je je eraan tracht te onttrekken . Gevolg: een bizarre ménage à trois tussen politiek, NPO en publiek. Het publiek roept ‘Spring’ (in een van de talloze kijkersonderzoeken, of gewoon op Twitter) en de andere twee springen al.

‘Verbinden’, heet dat. Of: ‘Op je hurken gaan zitten en dan concluderen dat kijkers niet meer op hun tenen gaan staan.’

Voor het NPO-probleem zijn talloze oplossingen te verzinnen. Maar al die oplossingen zijn niet meer dan symptoombestrijding zolang mensen op belangrijke posities weigeren te onderkennen dat er, ergens in een door winst en groei geobsedeerde maatschappij, ook nog een alternatieve wereld bestaat, iets wat Zadie Smith in een essay over het verdwijnen van een lokale bibliotheek ‘een andere sociale werkelijkheid’ noemt. Een werkelijkheid waarin maatschappelijk belang, kennis en intrinsieke kwaliteit nog íets in te brengen hebben tegen de euro’s en tegen een meerderheid die zin heeft in een oliebollentest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.