Column Sheila Sitalsing

Het polderoverleg: de geest rijp maken voor iets verschrikkelijks

In de prachtige fotoserie ‘Het overleg’ van fotograaf Taco Anema legt hij de ziel van Nederland vast: ‘Het overleg’ bestaat uit groepsportretten van de talloze besturen, overlegorganen en raden die het land telt, gemodelleerd naar de 17de-eeuwse regentenportretten en schuttersstukken waar nogal wat musea vol mee hangen. Vergaderen zullen we, over de notulen van de vorige keer en het actielijstje voor de volgende keer, totdat iedereen iets heeft kunnen zeggen, ook de laatste weerstand is weggemasseerd, de laatste criticaster is platgeluld of de laatste tegenstander briesend is opgestapt om zijn eigen overlegorgaan op te richten, met zijn eigen notulen en zijn eigen actielijstje.

Zo diep zit het permanente overleg in het Nederlandse dna, dat regeringen hier van oudsher veel oplossingen voor grote maatschappelijke vraagstukken aan het polderoverleg overlaten. Ze laten al die raden eindeloos met elkaar vergaderen en akkoorden sluiten, over arbeidsvoorwaarden, ziekenhuiszorg, energiebesparing of aardbevingsbestendigheid. Ze besteden zo belangrijke besluiten uit aan clubs waar lang niet iedereen lid van is, met lui aan het roer die niet verkozen zijn in algemene, vrije verkiezingen.

Dat heeft zo zijn voordelen: het oproer kraait hier zelden. In de dagen dat Het Buitenland geïmponeerd naar het poldermodel kwam kijken citeerde The Washington Post oud-FNV-leider Lodewijk de Waal als volgt: ‘If a strike happens, we think we have failed.’

En het heeft zo zijn nadelen: het oproer kraait hier zelden. Je zou dit land toewensen dat iets vaker vanaf een platgelegd kruispunt het ‘No pasarán!’ weerklinkt.

Als er gepolderd wordt over iets belangrijks dat meer mensen aangaat dan er aan zo’n tafel passen, moet je altijd opletten wie er níét mee vergaderen. Die worden namelijk genaaid.

Zoals bij de voorlopige afspraken over de pensioenen tussen werkgevers en vakbonden. De afspraken lekten woensdag uit via De Telegraaf, waarop de betrokkenen zich haastten te zeggen dat er nog gesproken wordt wat ongetwijfeld klopt, want er wordt altíjd gesproken in dit land.

Ook dat is een vast onderdeel van het polderoverleg: tussentijds notulen en actielijstjes stiekem doorspelen naar de pers. Om te testen hoe iets valt. Of om een voornemen de nek om te draaien. Of en dit komt het meest voor om de geesten rijp te maken voor iets verschrikkelijks, waarop een iets minder verschrikkelijk eindresultaat met gejuich wordt ontvangen.

Niet aan tafel zaten jongere mensen en/of mensen met hart voor jongere mensen. Want veel in het voorlopige pensioenakkoord is erop gericht om mensen die al met pensioen zijn of tegen hun pensioen lopen te bevredigen: een minder snelle stijging van de AOW-leeftijd en meer mogelijkheden om eerder te stoppen met werken. 50Plus, een oppositiepartijtje met vier hele zetels in de Tweede Kamer, zette al een filmpje online waarin Henk Krol triomfalistisch concludeert: ‘Ze schuiven een heel end in onze richting op!’ Verslaggeefster Yvonne Hofs formuleerde het gisteren in deze krant iets scherper: ‘Praktisch een kopie van het verkiezingsprogramma van 50Plus.’

Wie ook niet aan tafel zat: iemand van de regering. Want de financiële dekking van het plan is overzichtelijk: ‘de overheid’ mag alles betalen. De belastingbetalende jonge werkenden dus. De kosten lopen op tot ‘grofweg’ 1,5 miljard euro, becijferde het Centraal Planbureau.

Als Wouter Koolmees hiermee instemt, kan hij zijn ministerschap van Sociale Zaken nu al als mislukt beschouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.