Opinie Plasticvervuiling

Het Plastic Pact is de ­zoveelste schijnoplossing om de grote hoeveelheid plastic te beteugelen

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat) tijdens de presentatie van het Plastic Pact. Beeld ANP

Met het donderdag gepresenteerde Plastic Pact slaan staatssecretaris Stientje van Veldhoven en het bedrijfsleven de handen ineen. Hun doel? Voor 2025 moet eenvijfde minder plastic worden gebruikt en moeten alle plastic verpakkingen volledig recyclebaar zijn. Van echt visionair leiderschap getuigt dit pact echter niet. Het is de zoveelste schijnoplossing om de monsterlijke hoeveelheden plastic te beteugelen.

Volledig recyclebaar is niet ambitieus. De maatregelen in het pact zijn vooral gericht op het efficiënter maken van het huidige plasticsysteem. Het legt de nadruk op het verbeteren van het recyclingproces, bijvoorbeeld door betere sortering. Een schijnoplossing, want de crisis van het plasticmonster heeft een fundamentele systeemverandering nodig. We moeten af van wegwerpverpakkingen, die door recycling in stand worden gehouden. En daarin zit de crux: anders dan bij recycling mist het Plastic Pact concrete en ambitieuze doelstellingen op hergebruik, de duurzame oplossing voor wegwerpplastic.

Verschillende bedrijven kondigden afgelopen weken maatregelen aan om de plasticcrisis te lijf te gaan. Zo liet Hema vorige week weten haar plastic wegwerpartikelen in de ban te doen. Roerstaafjes, wattenstaafjes, confetti en rietjes van plastic worden nog dit jaar door ander materiaal, zoals papier, metaal of bioplastics, vervangen. Ook Samsung kondigde aan zijn plastic verpakkingen te vervangen door verpakkingen van papier en pulp.

Zulke initiatieven verdienen lof. Maar er schuilt een nieuw monster achter deze ambities. Want door de ene verpakking met de andere te vervangen, houd je de wegwerpcultuur in stand. En wat te denken van de grote hoeveelheid bomen die moet worden gekapt om aan de nieuwe vraag naar papier en karton te voldoen? Ontbossing is, naast het plasticprobleem, nu al een van de grootste bedreigingen voor mens en natuur. Elke minuut verdwijnt op aarde een bos ter grootte van veertig voetbalvelden, zo bleek vorig jaar uit onderzoek van de Universiteit van Maryland.

Ook Nederlandse supermarkten beloofden vorige week beterschap. Over zes jaar, in 2025, moet er 20 procent minder verpakkingsmateriaal in de schappen liggen. Maar het zegt niets over het aantal plastic verpakkingen, ze spreken immers over verpakkingen in het algemeen. Ook is de doelstelling te halen door simpelweg de verpakkingen lichter te maken. Plastic verdwijnt daarmee niet. Bovendien, die afspraken gelden alleen voor huismerken. Waarom sporen supermarkten toeleveranciers niet aan om ook te veranderen? Uit wereldwijde opruimacties van de Break Free From Plastic-beweging blijkt dat de meest gevonden wegwerpverpakkingen van bedrijven als Unilever, Coca-Cola en Nestlé afkomstig zijn. Deze bedrijven hebben nul beleid om hun plasticproductie te verminderen.

Als de productie van plastic zo door blijft gaan, is het plasticmonster in 2050 vier keer zo groot. Daar valt niet tegenop te recyclen. De huidige maatregelen van overheid en producenten doen geen recht aan de urgentie en omvang van het probleem van plasticvervuiling. Alternatieve materialen en recycling worden nu als oplossingen gepresenteerd, terwijl ze daarmee een systeem in stand houden dat in de kern vervuilend is. Ook richten de maatregelen uit het Plastic Pact zich op Nederland, terwijl het probleem van plastic geen grenzen kent. Wat doen internationale spelers als Unilever in Aziatische landen zoals de Filipijnen, waar zij gigantische hoeveelheden wegwerpplastic op de markt brengen? Opkomende economieën zijn booming business voor grote levensmiddelenbedrijven. Maar deze landen kunnen de monsterlijke hoeveelheid wegwerpplastic niet aan.

De overheid had met het Plastic Pact producenten kunnen aansporen het probleem bij de bron aan te pakken. Had, want het pact mist de juiste maatregelen en verplichtingen. Om het plasticmonster te verslaan, is meer nodig dan de schijnoplossingen uit het pact en de maatregelen waar producenten zelf mee komen aandraven. De productie van wegwerpplastic moet drastisch omlaag. Verminderen, investeren in hergebruik en dan pas maatregelen voor recyclen. Welke fabrikant maakt als eerste van plasticreductie een topprioriteit?

Meike Rijksen is campagneleider bij Greenpeace.

Blauwe bessen in plastic, een yoghurtpak met een plastic dop, een zak snoep. Wie erop let, komt erachter hoeveel producten door plastic zijn omhuld. Is het mogelijk om plasticvrij te leven, en hoe pak je dat aan? V-vlogger Lia Koetsenruijter deed een week haar best.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden