Column Joost Zaat

Hét pillenprobleem bestaat niet

‘Wat is voor jou het meest schrijnende pillenprobleem’, vraagt de debatleider op een avond over het boek van de voormalig hoofdredacteur van het geneesmiddelenbulletin. Omdat ik stukjes schrijf, denken mensen dat ik overal verstand van heb, zodat ik als voorschrijvende deskundige in een forum op die boekpresentatie ben beland. Ik kijk als een blind konijntje in het spotje dat op de sprekers in het forum gericht staat. Ik weet het antwoord op die vraag niet zo goed. Het morele ‘schrijnend’ staat mij tegen. Het barst van de pillenproblemen, maar hét probleem bestaat niet.

Veel pillen helpen mensen niet van hun kwalen af, evenmin voorkomen ze in voldoende mate onheil. Bij onderzoek naar de werking van pillen worden enigszins gunstige resultaten opgepoetst en gladgestreken en bijwerkingen weggemoffeld. Nieuwe medicijnen zijn belachelijk duur doordat fabrikanten met patenten goochelen en overdreven rekensommen maken over ‘value based pricing’. Ze rekenen dan de theoretische winst voor de maatschappij mee omdat zieke mensen opeens weer alles zouden kunnen en allemaal weer aan de slag gaan. Bij een beetje tegenwind van de overheid om zo’n middeltje niet te willen vergoeden, is er ook altijd wel een patiënt die op tv wil verklaren hoe het middel haar leven heeft verbeterd. Maffiose farmaceuten brengen oude pilletjes voor nieuwe indicaties met woekerwinsten op de markt en sturen toezichthouders op hun academische concurrent af. Dokters die denken dat ze heel belangrijk onderzoek doen laten zich door de industrie betalen. Zelfs de juf op school speelt een rol bij de vermeende vraag om pillen, omdat ze te vaak denkt dat Pieter-Jan wel ADHD zal hebben en met een snuifje methylfenidaat eindelijk op zijn stoeltje zal blijven zitten. In een biologieboek voor havo/vwo staat zelfs al dat die pil helpt voor de ‘hersenziekte adhd’. Die juf kan er dus niks aan doen.

Dat is allemaal best schrijnend maar in mijn spreekkamer heb ik daar toch weinig last van. Voor de industrie ben ik een hopeloos geval: ik zie nooit artsenbezoekers en schrijf uit mezelf nooit het nieuwste pilletje voor. De druk van patiënten om pillen voor te schrijven, ervaar ik niet zo vaak. Ik heb er vooral last van dat pillen die wel werken niet te verkrijgen zijn, omdat ze te goedkoop geworden zijn en alle voorraad en ‘lucht’ uit de distributieketen is geperst. Verzekeraars willen immers voor een paar centen op de eerste rang zitten. Maar daar blijkt de boekpresentatie-avond niet over te gaan. Na twee uur discussie loop ik langs het IJ naar mijn bus en bedenk ik dat morele verontwaardiging over het complot van het neoliberale grootkapitaal tot nu weinig betere pillen heeft opgeleverd en dat dat nu ook niet gaat gebeuren.

Ondanks al die misstanden en verwarring zijn er pillen en vaccins die wel helpen. Goddank zijn er mazelen-, meningokokken- en kinkhoestvaccins, die voorkomen dat gezonde kinderen ziek worden, zijn er reumamiddelen die voorkomen dat mijn mevrouw Timmermans door de reuma volledig krom en bedlegerig wordt en leeft mijnheer Karels door nieuwe antikankermiddelen na zijn leukemie nu ook al weer vele jaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.