Column Sheila Sitalsing

Het pensioenoverleg is uitgegroeid tot de Brexit van de polder

Dat de polder – het machtige bouwwerk van corporatisme, ons-kent-ons en eindeloos overleg tussen politiek, werknemers en werkgevers – stuk is, hoorde je vroeger ook wel eens, maar niet zo vaak en zo indringend als de laatste tijd.

Voor wie het wil zien, ligt het bewijsmateriaal dan ook voor het oprapen.

Aan werkgeverszijde is er het tanende maatschappelijke aanzien van grote namen uit het bedrijfsleven: lieden uit de ING-top die zich luidkeels bekloegen over ‘de toonhoogte’ waarmee politiek en journalistiek reageerden op witwasakkefietjes bij de bank, lieden uit de Unilever-top die repten van een ‘te klein’ denkkader bij de critici toen ze een keer hun zin niet kregen, aanhoudende honger naar bonussen. De maatschappelijke antennes zijn stuk.

Er zijn de nederlagen van de werkgeversbelangenclub VNO-NCW in het voorgestelde klimaatbeleid: toch een CO2-heffing voor de industrie, verhoogde energiebelasting voor het bedrijfsleven en minder subsidie voor ondergrondse CO2-opslag.

Aan de kant van de werknemers is er de versplintering van de arbeidsmarkt: een groeiend aantal mensen heeft geen vast arbeidscontract, geen onderhandelingspositie en is daardoor rampzalig slecht – of niet – vertegenwoordigd aan de overlegtafels.

Er is het tanende gezag van de grote vakbonden, met de FNV als verreweg de grootste en belangrijkste: de laatste jaren heeft een aantal grote bedrijven, van Jumbo tot Ikea, zonder de FNV collectieve afspraken over arbeidsvoorwaarden met het personeel gemaakt – het lijkt zowaar een trendje te worden.

Vrijdag onthulde de Volkskrant dat het gezag van de grote bonden vermoedelijk nog verder zal eroderen: het gaat ondertussen zo slecht met de ontwikkeling van het ledenbestand van de FNV, en dus met de inkomsten, dat de bond nu zelf banen moet schrappen in de organisatie. Zo’n 400 mensen, samen goed voor ongeveer 290 voltijdbanen moeten tussen nu en eind volgend jaar zijn ‘afgevloeid’, zoals dat in de taal van personeelsbeleidsmensen heet en waarmee normale mensen bedoelen dat je óf zo snel mogelijk met pensioen wordt gestuurd, óf wordt ontslagen, óf met zachte dwang aan ander werk buiten de deur wordt geholpen, óf onder gejuich wordt uitgezwaaid wanneer je op eigen initiatief vertrekt.

Grote ledengroei zit er niet in. Vakbondmijders zijn te vinden onder een deel van de Mark Rutte-generatie – de veertigers en vijftigers van nu die gevormd zijn in de ideologieloze jaren negentig vol voorspoed en hosanna – die menen dat ze geen vakbonden nodig hebben. En vakbondmijders zijn te vinden onder de vele zzp’ers die geen zin hebben om lid te worden van belangenclubs, zolang deze niet weten hoe ze moeten laveren tussen de soms tegenstrijdige belangen van mensen met een vast arbeidscontract en van mensen zonder.

Geen wonder dat het overleg over een pensioenhervorming dat zich al een jaar of acht voortsleept, is uitgegroeid tot de Brexit van de polder: een hopeloze discussie tussen verzwakte partijen, de diep ingegraven bonden en bazen blijven stokoude argumenten tegen elkaar herhalen, alleen de meest volhardenden onder ons kunnen het nog opbrengen de zaak nauwgezet te volgen, en het valt te bezien of het er snel van zal komen.

Met gewonde polderpartijen is het slecht zakendoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden